Concerta hafta sonları ya da okul tatillerinde bırakılabilir mi?

Neden istenir?

Neden bazı aileler ister? En sık nedenler şunlardır: iştah azalması nedeniyle kilo alımının yavaşlaması, uyku sorunları, ilacın etkisi geçerken görülen huzursuzluk ve sinirlilik, ruh hâlinde düzleşme, ilaç maliyeti. Hafta sonu ya da tatilde ara verildiğinde, çocuğun daha iyi yemesi ve uyuması beklenir.

Neden her zaman doğru değil?

Neden her zaman doğru değil? Çünkü dikkat eksikliği ve hiperaktivite yalnız okulda ortaya çıkan bir tablo değildir. Belirtiler evde, arkadaş ilişkilerinde, trafikte, sporda ve sosyal ortamlarda da etkilidir. İlaçsız geçen günlerde şunlar görülebilir: aile içi çatışmaların artması, arkadaş ilişkilerinde sorunlar, kazalara ve yaralanmalara yatkınlık, sportif ve sosyal etkinliklerde zorlanma, duygu düzenlemede güçlük, özgüvenin zedelenmesi. Ayrıca sürücü belgesi olan ergenlerde ilaçsız araç kullanımı ayrı bir risk oluşturur.

Bir de hafta içi-hafta sonu geçişinin kendisi zorlayıcı olabilir. Pazartesi sabahı yeniden başlayan ilaçta, ilk günler bulantı ve baş ağrısı gibi belirtiler yeniden görülebilir.

Kimlerde düşünülebilir, kimlerde önerilmez?

Kimlerde düşünülebilir? Genellikle şu koşullarda:

• Belirtiler ağırlıklı olarak akademik alanda yoğunlaşıyorsa
• Ev ortamında belirgin sorun yaşanmıyorsa
• Büyüme ve kilo alımında belirgin bir yavaşlama varsa
• Yan etkiler belirginse

Karar, çocuğun yaşam alanlarının bütünü değerlendirilerek verilir.

Kimlerde önerilmez? Belirtiler evde ve sosyal ilişkilerde de belirginse, dürtüsellik nedeniyle kaza riski yüksekse, eşlik eden karşı gelme davranışları ya da duygu düzenleme sorunları varsa, ergen araç kullanıyorsa, tatilde yoğun bir program (kurs, spor, yaz okulu) varsa.

Büyüme

Büyüme konusunu biraz açalım. Uyarıcı ilaçlar iştahı azaltabilir ve bazı çocuklarda boy ve kilo alımında yavaşlama görülebilir. Bu nedenle bu ilaçları kullanan çocuklarda düzenli boy-kilo takibi yapılır. Eğer yavaşlama varsa ilk seçenek her zaman ilaç tatili değildir; beslenme düzenlemesi (ilacın etkisi azaldığında yoğun öğün verilmesi, akşam kalorili ve besleyici yiyecekler, kahvaltının ilaçtan önce yapılması), doz gözden geçirme ya da farklı bir ilaç seçeneği de değerlendirilir.

Nasıl planlanır?

Nasıl planlanır? İlaç tatili denenecekse bu bir deneme olarak kurgulanmalıdır. Hangi günlerde ara verileceği belirlenir, aile ve mümkünse çocuk gözlemlerini not eder: davranış, uyku, iştah, çatışma sayısı, ruh hâli. Birkaç hafta sonra bu notlarla birlikte hekimle değerlendirilir. Böylece karar tahmine değil gözleme dayanır.

Çocuğun görüşünü de alın. Özellikle ergenlerde, ilaçla kendini nasıl hissettiğini sormak hem uyumu artırır hem de doğru kararı kolaylaştırır.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Şu durumlarda hekime başvurun:

• Belirgin kilo kaybı
• Boy alımında yavaşlama
• Sürekli uykusuzluk
• Çarpıntı
• Ruh hâlinde belirgin değişiklik
• Tikler
• Aşırı içe kapanma