Deprem sonrası çocuğum çok korkuyor, nasıl yaklaşmalıyım?

Yaşa göre tepkiler

Yaşa göre görünüm değişir. Küçük çocuklarda tepki oyun ve bedensel belirtilerle çıkar. Okul çağında sorular ve korkular sözle ifade edilir. Ergenlerde ise öfke, içe kapanma, uyku bozukluğu ve bazen aşırı sorumluluk alma görülür.

Ne yapmalısınız?

Ne yapmalısınız?

• Önce kendi sakinliğinizi koruyun. Çocuklar tehlikeyi sizin yüzünüzden okur. Kaygılı bir ebeveynin yanında güvenlik duygusu kurulamaz. Kendi kaygınızı yönetmek için destek almak, çocuğunuza yaptığınız en doğrudan yardımlardan biridir.
• Sonra dürüst ve yaşa uygun bilgi verin. Yalan söylemeyin, ama ayrıntıya boğmayın. "Deprem oldu, bazı binalar zarar gördü. Şu an güvendeyiz ve ben senin yanındayım." Küçük çocuklara "bir daha olmayacak" demeyin; söz tutulamayınca güven kırılır. Bunun yerine hazırlığı anlatın: "Olursa ne yapacağımızı biliyoruz."
• Hazırlığı birlikte yapın. Çanta hazırlamak, toplanma yerini belirlemek, tatbikat yapmak, masa altına girmeyi oyunlaştırmak. Kontrol duygusu, korkunun en iyi panzehiridir. Çocuk hazırlık sürecine katıldığında çaresizlik azalır.
• Rutini geri getirin. Uyku saatleri, öğünler, okul, oyun. Rutin, çocuğa dünyanın yeniden öngörülebilir olduğunu anlatır. Bu, söylenen hiçbir cümleden daha etkilidir.
• Duyguya alan açın. "Korkma" demek yerine "korkman çok normal, ben de korktum" deyin. Duygunun adlandırılması, onun yönetilebilir hâle gelmesini sağlar.
• Oyuna izin verin. Çocuklar travmayı oyunla işler. Depremi oyuncaklarla canlandırması ürkütücü görünebilir ama bu sağlıklı bir işlemedir. Müdahale etmeyin; yalnız oyun sürekli aynı yerde takılıyor ve çocuk her seferinde daha çok sıkıntılanıyorsa uzman desteği gerekir.
• Haber ve görüntüleri sınırlayın. Tekrarlayan yıkım görüntüleri, çocukta olayın yeniden ve yeniden yaşandığı hissini yaratır. Televizyonu kapatın, sosyal medya erişimini denetleyin.
• Yakın temasa izin verin. Bir süre yanınızda uyumak istemesi olağandır. Bunu geçici bir düzen olarak kabul edin ve zamanla kademeli olarak kendi yatağına dönmesini destekleyin: önce odanızda yerde, sonra kendi odasında siz yanındayken, sonra tek başına.

Kayıp yaşandıysa

Kayıplar varsa yas ayrı bir başlıktır. Çocuklara açık ve yaşa uygun bilgi verilmelidir; "uyudu" ya da "gitti" gibi ifadeler kafa karışıklığı ve korku yaratır.

Okulla iş birliği kurun. Öğretmenin durumu bilmesi, sınıf içinde uygun yaklaşımı sağlar.

Ne zaman uzmana başvurmalı?

Şu durumlarda uzmana başvurun:

• Belirtiler bir aydan uzun sürüyor ve azalmıyorsa
• Okula gidemiyorsa
• Uyku ciddi biçimde bozulduysa
• Konuşmayı bıraktıysa
• Sürekli tetikte ve irkilir hâldeyse
• Kâbuslar sürüyorsa
• Gelişiminde belirgin geriye dönüşler varsa
• Oyun ve sosyal ilişkilerden tamamen çekildiyse

Çocuk ve ergen psikiyatrisi değerlendirmesi, travma sonrası tabloları etkili biçimde tedavi eder ve erken başvuru süreci belirgin biçimde kısaltır.