Depresyon kendiliğinden geçer mi, tedavi almadan iyileşir miyim?

Beklemenin bedeli nedir?

Beklemenin görünmeyen maliyeti şudur. Depresyon sürdükçe iş ya da okul performansı düşer, ilişkiler zarar görür, kişi sosyal ortamlardan çekilir. Çekildikçe keyif veren etkinlikler azalır, azaldıkça duygudurum daha da düşer. Uyku ve iştah bozulur, hareket azalır. Bir kısım kişi bu dönemde alkol ya da madde kullanımına yönelir. Yani depresyon yalnız zaman almakla kalmaz, kendi kendini besleyen bir çember kurar.

Bir de şu var: tedavi edilmeyen her atak, sonraki atakların olasılığını artırır. İlk atağı tedaviyle tam düzelen bir kişide tekrarlama riski, yarım düzelen bir kişiye göre daha düşüktür. Bu nedenle hedef "biraz iyileşmek" değil, belirtilerin tamamen geçmesidir.

Tedavi ne kazandırır?

Peki tedavi ne kazandırır? Birincisi süre kısalır. İkincisi belirtilerin şiddeti daha hızlı azalır. Üçüncüsü kişi, tekrarlama durumunda kullanabileceği becerileri öğrenir. Psikoterapi bu üçüncü maddede özellikle güçlüdür; kazanılan beceri tedavi bittikten sonra da kalır.

İlaçsız yol mümkün mü?

Hafif tablolarda ilaçsız yol mümkündür. Bilişsel davranışçı terapi, davranışsal etkinleştirme ve kişilerarası terapi gibi yöntemler tek başına etkili olabilir. Buna düzenli uyku, haftada en az yüz elli dakika hareket, güneş ışığı, alkolün azaltılması ve sosyal bağların korunması eklenir. Bunlar "tavsiye" değil, etkisi ölçülmüş müdahalelerdir.

Orta ve ağır tablolarda ise ilaç tedavisi gündeme gelir ve genellikle terapiyle birlikte yürütülür. Ağır tabloda beklemek, kişinin günlük yaşamını sürdüremediği bir dönemi uzatmaktan başka bir işe yaramaz.

Bugün ne yapabilirsiniz?

Kendi kendinize deneyebileceğiniz somut bir başlangıç var: davranışsal etkinleştirme. Mantığı basittir. Depresyonda kişi "canım istediğinde yaparım" diye bekler, ama depresyonda canı istemez; bu yüzden hiçbir şey yapılmaz ve tablo derinleşir. Yöntem bunu tersine çevirir: isteği beklemeden, küçük ve somut etkinlikler planlanır. Günde bir tane yeterlidir. Sabah on beş dakika yürümek, bir arkadaşa mesaj atmak, bir odayı toplamak gibi. Bunları takvime yazın ve yaptığınızda işaretleyin. İki hafta sonra fark edilir bir değişim çoğu kişide görülür.

Bekleme süresini de sınırlayın. "Biraz daha bekleyeyim" diyorsanız, bunu belirsiz bırakmayın: kendinize iki hafta verin ve o iki hafta boyunca duygudurumunuzu ve keyif alma durumunuzu günlük not edin. Sürenin sonunda not defteri düzelme göstermiyorsa randevu alın. Bu, hem kendinize adil davranmanızı hem de süreci sürüncemede bırakmamanızı sağlar.

Ne zaman beklememeli?

Şu durumlarda beklemeyin, doğrudan randevu alın:

• Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa ve işlevinizi bozuyorsa
• Uyku ve iştahınız belirgin biçimde bozulduysa
• İş ya da okul devamlılığınız aksadıysa
• Alkol kullanımınız arttıysa
• Daha önce depresyon geçirdiyseniz ve benzer belirtiler yeniden başladıysa

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa beklemek söz konusu değildir; acil durumda 112'yi arayın.