Doğum yaptım, sürekli ağlıyorum, bebeğime yaklaşamıyorum, normal mi?

Doğum sonrası hüzün

Birincisi doğum sonrası hüzün. Doğumdan sonraki ilk günlerde çok yaygındır; annelerin büyük bölümünde görülür. Ağlamaklılık, ani duygu değişimleri, huzursuzluk, uykusuzluk ve aşırı duyarlılık vardır. Genellikle doğumdan sonraki ikinci ile beşinci gün arasında tepe yapar ve iki hafta içinde kendiliğinden geçer. Tedavi gerektirmez; dinlenme, destek ve anlayış yeterlidir.

Doğum sonrası depresyon

İkincisi doğum sonrası depresyon. Belirtiler iki haftadan uzun sürer, daha ağırdır ve işlevi bozar. Şunlar görülür: neredeyse her gün süren çökkünlük, ağlama nöbetleri, hiçbir şeyden keyif alamama, aşırı suçluluk ve yetersizlik duygusu, uyku fırsatı olduğunda bile uyuyamama ya da sürekli uyuma isteği, iştah değişiklikleri, dikkat ve karar verme güçlüğü, bebeğe karşı yakınlık hissedememe, bebeğe zarar geleceğine dair yoğun korkular. Tarif ettiğiniz "bebeğime yaklaşamıyorum" cümlesi bu tabloda sık duyduğumuz bir cümledir ve annenin bebeğini sevmediği anlamına gelmez; depresyonun duygusal bağ kurma yetisini geçici olarak baskılamasıdır.

Bu tablo, doğumdan sonraki ilk yıl içinde herhangi bir zamanda başlayabilir. Riski artıran etkenler arasında daha önce depresyon geçirmiş olmak, gebelikte kaygı ya da depresyon yaşamak, zorlu bir doğum deneyimi, emzirme güçlüğü, bebeğin sağlık sorunları, uyku yoksunluğu, eş desteğinin yetersizliği ve ekonomik zorluklar sayılır. Hiçbiri sizin başarısızlığınız değildir.

Acil durumlar

Ayrı ve acil bir tablo daha var: doğum sonrası psikoz. Çok daha seyrektir ama acildir. Gerçekle bağın kopması, olmayan sesler duymak, gerçek dışı inançlar, aşırı huzursuzluk, uyku ihtiyacının tamamen kaybolması ve karmaşık düşünce görülür. Bu belirtilerden herhangi biri varsa vakit kaybetmeden acil servise başvurun ya da 112'yi arayın.

Şimdi ne yapabilirsiniz?

Şimdi ne yapabilirsiniz? Uyku, bu tabloda en kritik değişkendir. Gece boyunca tek başınıza kalmamaya çalışın; eşiniz ya da bir yakınınız gecenin bir bölümünü üstlensin. Kesintisiz dört ila beş saatlik bir uyku bloğu bile belirgin fark yaratır. Beslenmeyi atlamayın. Günde bir kez dışarı çıkın, mümkünse gün ışığına. Kendinizi izole etmeyin; kısa bir telefon görüşmesi bile işe yarar. Ev işlerinde standardı düşürün ve yardım kabul edin.

Çevreye ne söyleyeceğinizi de kolaylaştıralım. "İyi değilim, yardıma ihtiyacım var" demek yeterlidir. Somut istekler daha işe yarar: "bu akşam bebeği iki saat sen al", "yarın yemek getirir misin", "çarşamba doktora giderken bana eşlik eder misin" gibi.

Tedavi ve emzirme

Tedavi tarafında seçenekler var ve emzirme genellikle engel değildir. Hafif ve orta tablolarda psikoterapi tek başına etkili olabilir; özellikle bilişsel davranışçı terapi ve kişilerarası terapi bu dönemde sık kullanılır. Daha ağır tablolarda ilaç tedavisi gündeme gelir ve birçok antidepresan anne sütüne çok düşük düzeyde geçtiği için emzirmeyle birlikte kullanılabilir. Karar hekimle birlikte verilir; "ilaç kullanırsam emziremem" diye peşin bir sonuca varmayın.

Eşler ve yakınlar için

Eşler ve yakınlar için de birkaç not: anneyi "her şey yolunda, geçer" diye geçiştirmeyin, dinleyin. Uykusunu korumak en somut yardımdır. Ev işlerini üstlenin. Doktora gitme konusunda ısrarcı olun ve mümkünse birlikte gidin. Kendi yorgunluğunuzu da göz ardı etmeyin; babalarda da doğum sonrası depresyon görülebilir.

Ne zaman uzmanla görüşmeli?

Şu durumlarda bir uzmanla görüşün:

• Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa
• Bebeğe bakamayacak kadar yorgun ve çökkünseniz
• Sürekli ağlıyor ve kendinizi kötü bir anne olarak görüyorsanız
• Uyku fırsatı olduğunda bile uyuyamıyorsanız

Bu tablo tedaviyle belirgin biçimde düzelir ve erken başvuru süreci kısaltır.