Emekli oldum ve kendimi işe yaramaz hissediyorum, ne yapmalıyım?
Hissettiğiniz şey çok yaygın ve bunun gerçek bir nedeni var. Emeklilik, yalnız bir gelir değişikliği değildir; aynı anda birkaç şeyi birden götürür: günlük yapıyı, sosyal çevreyi, toplumdaki rolü ve kendini tanımlama biçimini. Yıllarca "ben şu işi yapan kişiyim" diye tanımlanan biri, bir sabah bu cümleyi kuramaz hâle gelir. Bu yüzden yaşanan şey tembellik ya da nankörlük değil, bir kayıp deneyimidir.
Bu dönemde neler yaşanır?
Bu dönemde sık görülenler şunlardır:
- Gün içinde amaçsızlık hissi
- Uyku düzeninin bozulması
- Sosyal temasın azalması
- Evde artan gerginlikler
- Değersizlik hissi
- Geçmişe dönük pişmanlıklar
- Sağlık kaygısının artması
Yeni bir yapı kurmak
Çözüm, boşluğu doldurmak değil, yeni bir yapı kurmaktır. Sırayla gidelim.
- Birincisi, günlük yapı kurun. İşin sağladığı en önemli şey rutindi. Kalkış ve yatış saatinizi sabitleyin, sabah dışarı çıkmayı bir alışkanlık hâline getirin, haftanın her gününe en az bir planlanmış etkinlik koyun. Boş bir takvim, ruh hâlini doğrudan düşürür.
- İkincisi, sosyal temas kurun. İş arkadaşlıkları çoğu zaman emeklilikle birlikte azalır ve yerine yenisi kendiliğinden gelmez. Bunu bilinçli kurmak gerekir: bir dernek, bir kurs, bir spor grubu, bir ibadet ya da mahalle topluluğu, düzenli buluşulan bir arkadaş grubu. Haftada en az iki planlı sosyal temas hedefleyin.
- Üçüncüsü, katkı sunabileceğiniz bir alan bulun. "İşe yaramazlık" hissinin en iyi panzehiri, birine gerçekten yararlı olmaktır. Gönüllülük, torun bakımında belirli bir rol, meslek bilginizi genç kuşağa aktarmak, bir dernekte görev almak, çevrenizde birine düzenli destek olmak. Bu, saygınlık duygusunu geri getirir.
- Dördüncüsü, hareket edin. Düzenli yürüyüş hem ruh hâlini hem uykuyu hem bilişsel işlevleri korur. Bu yaş grubunda en çok fayda sağlayan tek alışkanlıktır diyebiliriz.
- Beşincisi, öğrenmeye devam edin. Yeni bir beceri öğrenmek, zihni canlı tutar ve başarı duygusu sağlar. Dil, müzik aleti, bilgisayar becerileri, el işi, fotoğraf. Üniversitelerin ve belediyelerin bu yaş grubuna açık programları vardır.
- Altıncısı, eşinizle yeni düzeni konuşun. Emeklilikle birlikte evde geçirilen süre artar ve bu, alışkanlıkların çatışmasına yol açabilir. Kimin hangi alanı ve zamanı kullanacağını açıkça konuşmak, çoğu gerilimi önler.
Beklenti tuzağı
Bir de beklenti tuzağından söz edelim: "Emekli olunca rahat edeceğim" beklentisiyle plansız girilen bir dönem, genellikle hayal kırıklığı üretir. Plan yapmak, bu hayal kırıklığını önler.
Geçiş dönemi mi, depresyon mu?
Şimdi önemli bir ayrım: bu geçiş dönemi mi, yoksa depresyon mu? Şu belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa depresyon düşünülmelidir: çoğu gün süren çökkünlük, daha önce keyif veren şeylerden zevk alamama, uyku ve iştahta belirgin değişiklik, enerji kaybı, değersizlik ve suçluluk düşünceleri, dikkat ve karar verme güçlüğü, yaşamın anlamsız olduğu düşüncesi. Bu yaş grubunda depresyon sıklıkla bedensel şikâyetlerle ve unutkanlıkla karışır; bu yüzden değerlendirilmesi önemlidir.
Ayrıca tiroit sorunları, kansızlık, vitamin eksiklikleri ve bazı ilaçların yan etkileri benzer tablo yapabilir; hekim değerlendirmesi bunları ayırt eder.
Bu konuda ücretsiz testler
Birkaç dakikada çözebilir, kendinizi daha iyi tanıyabilirsiniz. Testler tanı koymaz.
Özgüven Testi
Özgüven seviyenizi keşfetmek, güçlü yönlerinizi ve gelişim alanlarınızı anlamak için hazırlanmış kapsamlı...
4 dk · ÜcretsizTesti çöz
Özsaygı Testi
Kendinize ne kadar değer verdiğinizi, içsel gücünüzü ve kendinizle olan ilişkinizi keşfetmek için hazırla...
5 dk · ÜcretsizTesti çöz
Sosyal Anksiyete Testi
Bu test, sosyal ortamlarda yaşanan kaygı ve performans korkusunun günlük yaşamınıza etkisini tarama amacı...
8 dk · ÜcretsizTesti çöz
Bu yanıt genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel muayene, tanı ya da tedavinin yerini tutmaz. Belirtileriniz sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurun. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın.
