Ergen çocuğum bana hiçbir şey anlatmıyor, odasından çıkmıyor, endişelenmeli miyim?

Neden böyle davranıyor?

Önce neden böyle olduğunu anlayalım. Ergenlik, kimlik kurma dönemidir. Bu dönemde gencin ebeveynden ayrışması, kendine ait bir alan yaratması ve akran ilişkilerini öne alması gelişimsel olarak beklenen bir şeydir. Odaya çekilmek çoğu zaman "seni istemiyorum" değil, "kendime alan açıyorum" anlamına gelir. Ayrıca bu yaşta uyku düzeni doğal olarak kayar; geç yatıp geç kalkmak biyolojik bir değişimdir.

Olağan olan ve dikkat gerektiren

Olağan sayılabilecek tablo şudur: okula devam ediyor, arkadaşlarıyla görüşüyor, ilgi alanlarını sürdürüyor, aile içinde en azından bazı anlarda iletişim kuruyor, iştah ve uyku büyük ölçüde korunuyor, kişisel bakımı devam ediyor.

Dikkat gerektiren işaretler ise şunlar:

• Okul devamsızlığı ve notlarda belirgin düşüş
• Arkadaşlardan tamamen kopma
• Daha önce sevdiği her şeye ilgisini kaybetme
• Uyku ve iştahta belirgin değişim
• Kişisel bakımın bozulması
• Sürekli sinirlilik ya da ağlama
• Ölümle ilgili konuşmalar ya da paylaşımlar
• Kolunda bileğinde açıklanamayan izler
• Alkol-madde şüphesi
• Aşırı kilo kaybı

Bunlardan biri varsa beklemeyin.

İletişimi yeniden kurmanın yolları

İletişimi yeniden kurmanın yolları var ve çoğu, doğrudan konuşmaktan geçmiyor.

• Karşılıklı oturup "konuşalım" demek ergenlerde genellikle kapıyı kapatır. Yan yana yapılan etkinlikler daha iyi işler: arabada giderken, birlikte yemek hazırlarken, yürürken, oyun oynarken. Göz teması olmadan konuşmak gence alan tanır.
• Soru biçiminiz de fark yaratır. Sorgu gibi arka arkaya soru sormak yerine kısa ve açık uçlu cümleler kullanın. "Bugün nasıldı?" yerine "bugün en tuhaf olan neydi?" daha çok cevap alır. Sessizliğe tahammül edin; hemen doldurmaya çalışmayın.
• En önemlisi: anlattığında tepki vermeyin. Bir ergen bir şey paylaştığında aldığı ilk tepki eleştiri, panik ya da ceza olursa, bir daha paylaşmaz. Önce dinleyin, sonra sorun, en son konuşun.
• Odasına girme konusunda bir denge kurun. Mahremiyete saygı önemlidir; telefonunu gizlice okumak, güveni kalıcı biçimde zedeler. Ancak güvenlik şüphesi varsa ebeveyn sorumluluğu öndedir ve bunu açıkça söyleyerek yapmak gerekir.
• Küçük ortak rutinler kurun: haftada bir birlikte yenen akşam yemeği, birlikte izlenen bir dizi, kısa bir yürüyüş. Bunlar konuşma zorunluluğu olmadan bağ kurar.

Kendinize de bakın

Bir de kendinize bakın. Ergen bir çocukla yaşamak yıpratıcı olabilir. Kendi kaygınızı yönetmek, ona daha sakin yaklaşmanızı sağlar.

Ne zaman vakit kaybetmemeli?

Şu durumlarda vakit kaybetmeyin:

• Kendine zarar verme izleri
• Ölüm ya da intiharla ilgili sözler
• İki haftadan uzun süren belirgin çökkünlük
• Okula tamamen gitmeme
• Madde kullanımı şüphesi

Böyle bir durumda çocuk ve ergen psikiyatrisine başvurun; acil bir risk varsa 112'yi arayın ya da en yakın acil servise gidin.