Ergen çocuğumda kendine zarar verme izleri gördüm, ne yapmalıyım?

Önce güvenlik

Acil bir risk yoksa bugün yapılacak ilk şey konuşmaktır, ama nasıl konuşacağınız çok önemli.

Yapılmaması ve yapılması gerekenler

Yapılmaması gerekenler: bağırmak, ceza vermek, suçlamak ("neden yaptın, bize yapmadığımız kalmadı"), utandırmak, "dikkat çekmek için yapıyorsun" demek, izleri başkalarına göstermek, telefonunu elinden almakla tehdit etmek, aile içinde herkese anlatmak. Bu tepkiler davranışı durdurmaz, yalnız gizlenmesine yol açar.

Yapılması gerekenler: sakin ve yargısız bir dille yaklaşın. "Kolunda izler gördüm. Seni yargılamıyorum, kızmıyorum. Sadece çok zorlandığını anlıyorum ve yanındayım." Sonra dinleyin. Hemen çözüm sunmayın. Sessizliğe izin verin. Konuşmak istemiyorsa zorlamayın: "Şimdi konuşmak zorunda değilsin, hazır olduğunda buradayım" deyin ve bu cümlenin arkasında durun.

Nedenini anlamak

Neden yaptığını anlamaya çalışın ama sorgu gibi değil. Kendine zarar verme çoğu zaman intihar girişimi değildir; dayanılmaz bir duyguyu dışarı çıkarma, uyuşmayı bozma ya da kontrol hissi kazanma yolu olarak kullanılır. Yine de bu davranış, ciddi bir sıkıntının işaretidir ve mutlaka ele alınmalıdır. Ayrıca zamanla riski artırabilir; hafife almayın.

Ortamı güvenli hâle getirin ama abartmadan. Kesici aletleri ve ilaçları erişilemeyecek bir yere kaldırın. Bunu gizlice değil, söyleyerek yapın: "Şu an bunları kaldırıyorum, seni korumak için."

Uzman desteği ve okul

Uzman desteği şart. Çocuk ve ergen psikiyatrisine başvurun. Bu bir tercih değil, gereklilik. Değerlendirmede altta yatan tablo araştırılır: depresyon, kaygı, travma, zorbalık, akran sorunları, aile içi zorluklar. Tedavi genellikle terapiyle yürütülür; gerektiğinde ilaç eklenir.

Okulla iletişim kurun ama çocuğunuzla konuşarak. Rehberlik birimi, sınıf içindeki durumu ve zorbalık olup olmadığını görmenize yardımcı olabilir.

Sonrasında neler yapabilirsiniz?

Sonrasında neler yapabilirsiniz? Birlikte geçirilen zamanı artırın, zorlamadan. Uyku düzenine dikkat edin. Sosyal medyada kendine zarar verme içeriklerine maruz kalıp kalmadığını konuşun; bu içerikler davranışı yayabilir. Bir kriz planı yapın: zorlandığı anda kime ulaşacağı, hangi üç şeyi deneyeceği.

Kendinize de bakın. Bu süreç ebeveynler için çok yıpratıcıdır ve suçluluk hissi yaygındır. Kendinizi suçlamak kimseye yardımcı olmaz; destek almak ise hem size hem çocuğunuza iyi gelir.