Hangi terapi yöntemi bana uygun, nasıl seçerim?

Başlıca yöntemler

En yaygın kullanılan yöntemleri kısaca tanıyalım.

• Bilişsel davranışçı terapi, düşünce-duygu-davranış üçgeniyle çalışır. Yapılandırılmıştır, ödev verir, ölçülebilir hedefler koyar. Kaygı bozuklukları, panik, sosyal kaygı, takıntı, depresyon, uykusuzluk ve fobilerde ilk sırada düşünülen yöntemdir. Genellikle kısa sürelidir.
• Kabul ve kararlılık temelli yaklaşımlar, rahatsız edici düşünce ve duyguları ortadan kaldırmaya çalışmak yerine onlarla ilişki biçimini değiştirmeyi hedefler ve kişiyi değerlerine uygun davranmaya yönlendirir. Kronik ağrı, sürekli kaygı ve yaşamla ilgili sıkışmışlık hissinde sık kullanılır.
• Şema terapi, çocuklukta kurulmuş ve yaşam boyu tekrarlayan örüntülerle çalışır. "Hep aynı tip ilişkiye giriyorum", "ne yapsam yetersiz hissediyorum" gibi yerleşik kalıplarda ve kişilik özellikleriyle ilgili zorlanmalarda tercih edilir. Daha uzun sürer.
• EMDR, travmatik anıların işlenmesinde kullanılan yapılandırılmış bir yöntemdir. Travma sonrası stres tablosunda etkinliği gösterilmiştir. Kaza, afet, saldırı gibi tek bir olayla bağlantılı tablolarda sonuç genellikle hızlıdır.
• Kişilerarası yaklaşım, depresyonu ilişkiler bağlamında ele alır: yas, rol değişiklikleri, çatışmalar. Psikodinamik yaklaşımlar ise geçmişin bugünkü ilişkilere nasıl yansıdığını anlamaya odaklanır ve daha açık uçludur.
• Çift ve aile terapileri ayrı bir başlıktır; burada danışan kişi değil ilişkidir.

Nasıl seçersiniz?

Peki nasıl seçersiniz? Pratik bir yol: konunuzdan gidin. Belirli bir korku, takıntı ya da panik varsa davranışçı temelli yöntemler; tekrarlayan ilişki örüntüleri varsa şema ya da psikodinamik yaklaşımlar; belirli bir travmatik olay varsa travma odaklı yöntemler; ilişki sorunu varsa çift terapisi mantıklı bir başlangıçtır.

İkinci ölçüt çalışma tarzınızdır. Yapı, ödev ve ölçülebilir hedef istiyorsanız yapılandırılmış yöntemler size uyar. Daha keşif odaklı, acele etmeyen bir süreç istiyorsanız diğerleri daha uygun olabilir.

Seçimi tek başınıza yapmak zorunda değilsiniz

Seçimi tek başınıza yapmak zorunda değilsiniz. İlk değerlendirme görüşmesinin amacı tam da budur: uzman, tablonuzu değerlendirip hangi yaklaşımın uygun olduğunu önerir. Siz de "hangi yöntemle çalışıyorsunuz ve benim durumumda neden bu yöntem?" diye sorabilirsiniz.

Birçok uzman tek bir yöntemle çalışmaz; tabloya göre farklı yaklaşımlardan yararlanır. Bu bir tutarsızlık değil, esnekliktir.