İlacımı bıraktım ama kendimi kötü hissetmeye başladım, neden?

Kesilme belirtileri mi?

Kesilme belirtileri, bedenin ilaç düzeyindeki ani düşüşe verdiği tepkidir. Genellikle ilacı azalttıktan ya da kestikten sonraki bir ila üç gün içinde başlar. En sık görülenler şunlardır: baş dönmesi, dengesizlik, başta ve bedende elektriklenme ya da şimşek çakması gibi tarif edilen hisler, mide bulantısı, huzursuzluk, sinirlilik, terleme, grip olmuş gibi hissetme, canlı ve rahatsız edici rüyalar, uykuya dalmada zorluk. Bu belirtiler rahatsız edicidir ama tehlikeli değildir. Çoğunlukla bir ila üç hafta içinde geçer ve doz geri alındığında bir iki gün içinde hızla düzelir.

Yoksa tablonun geri dönüşü mü?

Tablonun geri dönüşü ise daha yavaş yerleşir. Genellikle bırakmadan haftalar sonra başlar, bedensel değil duygusal belirtiler öndedir: isteksizlik, keyif alamama, sabah ağırlığı, kendini değersiz hissetme, kaygının yeniden yükselmesi, uyku ve iştah değişiklikleri. Doz geri alındığında düzelmesi birkaç günde değil, haftalar içinde olur. Yani zamanlama ve belirtinin türü bu iki durumu ayırt etmenin en pratik yoludur.

Hangi ilaçlarda daha sık?

Hangi ilaçlarda kesilme belirtisi daha sık? Vücutta kısa süre kalan, yani yarılanma ömrü kısa olan ilaçlarda daha belirgindir. Uzun süre kalan ilaçlarda çoğu zaman daha hafif seyreder. Ayrıca uzun süre ve yüksek dozda kullanılmış olmak, daha önce bırakma denemesinde zorlanmış olmak ve ani kesme, belirtilerin şiddetini artırır.

En sık yapılan hata

En sık yapılan hata ani kesmedir. Kişi kendini iyi hisseder, "artık gerek yok" der ve bir günde bırakır. Ya da yan etkiden bıkar, ya da ilacı bitmiştir ve reçete yenilemeye gitmez. Sonuç genellikle aynıdır: birkaç gün içinde bedensel belirtiler, birkaç hafta içinde de tablo geri gelir. Bu iki şey üst üste binince kişi "ilaç beni bağımlı yapmış" diye düşünür. Oysa olan şey plansız kesmedir; antidepresanlar madde bağımlılığı yapmaz.

Şimdi ne yapmalısınız?

Şimdi ne yapmalısınız? İlk adım hekiminize ulaşmaktır. Kendi kararınızla ilacı yeniden başlatmak ya da dozu artırmak yerine, durumu anlatın. Hekiminiz genellikle şu yollardan birini seçer: bıraktığınız dozun bir basamak altına dönüp belirtileri yatıştırmak ve sonra çok daha yavaş azaltmak; ya da belirtiler hafifse ve birkaç gün içinde azalıyorsa süreci izleyerek devam etmek. Karar, belirtilerin şiddetine ve türüne göre verilir.

Bu arada kendinize yardımcı olabileceğiniz birkaç şey var. Uyku saatlerinizi sabit tutun; kesilme döneminde uyku düzeni en çok bozulan alandır. Kafeini azaltın, çünkü huzursuzluğu artırır. Alkolden uzak durun; hem belirtileri şiddetlendirir hem de uykuyu böler. Günde en az yirmi dakika yürüyün. Yakınınıza durumu anlatın, çünkü sinirlilik ve dalgalanma çevreyle gereksiz gerginlik yaratabiliyor. Bir de kısa notlar tutun: hangi gün, hangi belirti, ne şiddette. Bu not hekiminizin kararını kolaylaştırır.

Güvenli bırakma nasıl planlanır?

Güvenli bırakma nasıl planlanır? Önce zamanlama: sınav, taşınma, ayrılık, yas gibi yüklü dönemlerde bırakma başlatılmaz. Sonra hız: doz genellikle dörtte bir oranında basamaklarla azaltılır ve her basamakta iki ila dört hafta beklenir. Son basamaklar en zorudur; burada hekiminiz damla formu, tablet bölme ya da günaşırı kullanım gibi ince ayarlar yapabilir. Süreç boyunca terapi desteği almak, hem tekrarlama riskini azaltır hem de bırakma dönemindeki dalgalanmayı yönetmeyi kolaylaştırır.

Bir de şu durumu ayrı tutalım: benzodiazepin grubu kaygı ilaçları farklıdır. Bu ilaçlar uzun süre kullanıldığında gerçek anlamda fiziksel bağımlılık yapabilir ve ani kesilmesi ciddi belirtilere, hatta nöbete yol açabilir. Böyle bir ilaç kullanıyorsanız kesinlikle kendi başınıza bırakmayın; azaltma planı mutlaka hekim gözetiminde yapılmalıdır.

Ne zaman hekime ulaşmalı?

Şu durumlarda vakit kaybetmeyin ve hekiminize ulaşın:

• Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa
• Gündelik işlerinizi yapamıyorsanız
• Uyku tamamen bozulduysa
• Yoğun huzursuzluk ve yerinde duramama varsa
• Ya da kendinize zarar verme düşünceleri geldiyse

Acil bir durumda 112'yi arayın.