İntihar düşüncelerim var, ne yapmalıyım?

Bu düşünceler ne anlama gelir?

İntihar düşüncesi bir karakter zayıflığı ya da ayıp değildir. Çoğu zaman depresyon, ağır kaygı, travma sonrası zorlanma, madde kullanımı ya da dayanılmaz hâle gelmiş bir yaşam koşulunun getirdiği bir belirtidir. Belirti demek, tedavi edilebilir demektir. Bu düşünceler, kişinin ölmek istemesinden çok acının bitmesini istemesiyle ilgilidir; acı azaldığında düşünceler de geri çeker.

Şu anda yapabilecekleriniz

Şu anda yapabileceğiniz birkaç somut şey var. Birincisi: yanınızda birini bulundurun. Aile, arkadaş, komşu fark etmez; güvendiğiniz birine "şu anda kendimi iyi hissetmiyorum, yanımda kalır mısın" demek yeterlidir. İkincisi: riskli araçları ortamdan uzaklaştırın. İlaç kutularını, kesici aletleri, varsa silahı başka birine teslim edin. Araya mesafe koymak, dürtüsel bir anın geçmesini sağlar ve bu çoğu zaman hayat kurtarır. Üçüncüsü: alkol ve madde kullanmayın; ikisi de dürtü kontrolünü zayıflatır ve düşünceleri yoğunlaştırır. Dördüncüsü: bir sonraki saate odaklanın. "Bugünü nasıl geçireceğim" sorusu çok ağır gelebilir; "önümüzdeki bir saati nasıl geçirebilirim" sorusu daha taşınabilir bir sorudur.

Güvenlik planı

Güvenlik planı denen basit bir araç, bu dönemde çok işe yarar. Bir kâğıda şunları yazın. Birinci bölüm: hangi durumlarda kötüleştiğinizi fark ediyorsunuz? Gece geç saatler, yalnız kalmak, belirli bir konuşma, alkol. İkinci bölüm: kendi başınıza yaptığınızda biraz rahatlatan şeyler neler? Yürüyüş, duş, müzik, bir dizi, evcil hayvan. Üçüncü bölüm: arayabileceğiniz kişilerin adı ve numarası. Dördüncü bölüm: kriz anında ulaşacağınız yer ve numara; 112 acil ve varsa psikiyatristinizin numarası. Bu kâğıdı telefonunuza fotoğraflayın. Kriz anında düşünmek zorlaşır, yazılı bir plan bu yükü hafifletir.

Profesyonel yardımda ne olur?

Profesyonel yardım tarafında ne olur? Psikiyatri değerlendirmesinde öncelikle güvenliğiniz konuşulur, ardından altta yatan tablo belirlenir. Depresyon varsa tedavisi başlanır; uyku, iştah ve enerji düzeldikçe düşüncelerin yoğunluğu azalır. Terapi tarafında, bu düşüncelere özel çalışan yöntemler vardır ve etkilidirler. Gerektiğinde kısa süreli hastanede izlem önerilebilir; bu bir ceza değil, fırtınanın en şiddetli anını güvenli geçirmek içindir. Tedavi başladıktan sonraki ilk haftalarda yakın izlem yapılır.

Söylemekten çekinmeyin. Birçok kişi "söylersem beni deli sanırlar" ya da "hastaneye kapatırlar" diye susuyor. Oysa hekimler bu konuyu her gün konuşur; amaç sizi yargılamak değil, güvende tutmaktır. Söylediğinizde alacağınız ilk tepki genellikle ciddiye alınmak olur, ceza değil.

Bir yakınınız için buradaysanız

Yakınınız için buradaysanız birkaç şey söyleyelim. Sormaktan korkmayın: "kendine zarar vermeyi düşünüyor musun" diye açıkça sormak, kimseyi bu fikre sürüklemez; tersine kişiyi rahatlatır ve konuşma kapısını açar. "Böyle düşünme", "senin neyin eksik" gibi cümleler kapatır; "yanındayım, bunu birlikte çözelim" açar. Riskli araçları ortamdan kaldırın. Kişiyi yalnız bırakmayın ve profesyonel yardıma birlikte gidin. Kendi duygusal yükünüzü de küçümsemeyin; siz de destek alabilirsiniz.

Acil değerlendirme gerektiren işaretler

Şu belirtiler acil değerlendirme gerektirir:

• Bir plan yapmış olmak
• Tarih ya da yöntem düşünmek
• Veda eder gibi davranmak
• Eşyalarını dağıtmak
• Ani ve açıklanamayan bir rahatlama hâli
• Kendine zarar verme girişimi olması

Bu durumlarda beklemeyin, 112'yi arayın.