Panik atağım bitti ama sürekli tekrar etmesinden korkuyorum, bu normal mi?
Evet, çok yaygın ve beklenen bir durum. Buna beklenti kaygısı denir ve panik bozukluğun asıl sürdürücüsüdür. Atağın kendisi dakikalarla ölçülür; "yine olacak mı" korkusu ise günleri kaplar. Tedavinin asıl hedefi genellikle bu ikincisidir.
Kaygı döngüsü nasıl işler?
Döngü şöyle işler. Bir atak yaşarsınız. Sonrasında beden duyumlarını yakından izlemeye başlarsınız: kalp hızlandı mı, nefesim daraldı mı, başım döndü mü. Bu izleme, normalde fark etmeyeceğiniz duyumları büyütür. Büyüyen duyum "başlıyor galiba" düşüncesini tetikler, düşünce kaygıyı yükseltir, kaygı bedensel belirtileri artırır ve atak gerçekten gelir. Yani korkunun kendisi atağı üretir.
Buna kaçınma eklenir: kalabalık yerlere gitmemek, tek başına dışarı çıkmamak, araba kullanmamak, spor yapmamak, kahve içmemek, sinemada kenar koltuğa oturmak. Her kaçınma kısa vadede rahatlatır, uzun vadede alanı daraltır. Bazı kişilerde bu daralma o kadar ilerler ki evden çıkmak zorlaşır; buna agorafobi denir.
Tedavi bu döngüyü hedefler
Tedavi bu iki halkayı hedefler. Birincisi düşünce tarafı: bedensel duyumları felaket olarak yorumlama alışkanlığını değiştirmek. "Kalbim hızlandı, demek ki kalp krizi geliyor" yerine "kalbim hızlandı, bu kaygı belirtisi, birkaç dakikada geçecek" diyebilmek. İkincisi davranış tarafı: kaçınılan durumlara kademeli geri dönmek.
Bu tedavide kullanılan özel bir yöntem daha var: bedensel duyumlara kasıtlı maruz kalma. Uzman eşliğinde, atakta yaşanan duyumlar güvenli biçimde üretilir; örneğin bir dakika yerinde koşarak kalbi hızlandırmak, pipetten nefes alarak nefes darlığı hissi oluşturmak, döner sandalyede dönerek baş dönmesi yaratmak. Amaç, bu duyumların tehlikesiz olduğunu deneyimlemektir. Bu yöntem çok etkilidir ve mutlaka bir uzmanla yapılmalıdır.
Kendi başınıza yapabilecekleriniz
Kendi başınıza yapabilecekleriniz de var. Beden taramasını bırakın: nabzınızı ölçmeyin, tansiyon aletini kaldırın, belirti araması yapmayın. Kaçındığınız durumların listesini çıkarın ve en kolayından başlayarak haftada bir basamak ilerleyin. Kahveyi azaltın. Düzenli egzersiz yapın; egzersizin yarattığı kalp hızlanması aslında tedavi edici bir maruz kalmadır. Nefes çalışmasını her gün yapın.
Tedaviye yanıt
Tedaviye yanıt oranı yüksektir. Bilişsel davranışçı terapi ilk sıradadır; genellikle on iki ila on altı görüşmede belirgin sonuç alınır. Gerektiğinde ilaç tedavisi eklenir ve etkisi birkaç hafta içinde başlar. İkisi birlikte yürütüldüğünde çoğu kişi eski yaşamına döner.
Ne zaman uzmanla görüşmeli?
Şu durumlarda bir uzmanla görüşün:
- Ataklar tekrarlıyorsa
- Kaçınma alanınız genişliyorsa
- Tek başına dışarı çıkmakta zorlanıyorsanız
- İş ve sosyal yaşamınız daraldıysa
- Uyku bozulduysa ya da çökkünlük eklendiyse
Kendinize zarar verme düşünceleri varsa ertelemeyin; acil durumda 112'yi arayın.
Bu konuda ücretsiz testler
Birkaç dakikada çözebilir, kendinizi daha iyi tanıyabilirsiniz. Testler tanı koymaz.
Panik Atak Testi
Kalp çarpıntısı ve buna eşlik eden ölüm korkusunun şiddetini, günlük yaşamınıza etkisini ve anksiyete düz...
4 dk · ÜcretsizTesti çöz
Anksiyete Testi
Zihninizdeki sürekli düşünceler, gelecek endişesi ve bedensel gerginlikler günlük yaşamınızı ne kadar etk...
4 dk · ÜcretsizTesti çöz
Aşırı Düşünme (Overthinking) Testi
Zihnindeki susmayan sesleri, sürekli tekrarlayan düşünce döngülerini ve karar vermeni zorlaştıran analiz...
4 dk · ÜcretsizTesti çöz
Bu yanıt genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel muayene, tanı ya da tedavinin yerini tutmaz. Belirtileriniz sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurun. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın.
