Xanax kullanırken itrakonazol ya da ketokonazol gibi mantar ilacı alınır mı?

Neden etkileşir?

Alprazolam, karaciğerde CYP3A4 adı verilen enzim tarafından parçalanır. İtrakonazol ve ketokonazol ise bu enzimi çok güçlü biçimde baskılar. Birlikte kullanıldığında alprazolam vücutta çok daha uzun süre kalır ve kan düzeyi belirgin biçimde yükselir. Bu artış, bazı çalışmalarda birkaç kat düzeyinde bildirilmiştir. Yani dozunuzu değiştirmemiş olsanız bile, etki çok daha güçlü hâle gelir.

Sonuç ne olur?

Sonuç ne olur? Aşırı sedasyon tablosu görülebilir: yoğun uyku hâli, uyandırmada güçlük, dengesizlik ve düşme, konuşmada peltekleşme, dikkat ve bellek sorunları, kas gevşemesi, tepki süresinde belirgin yavaşlama. Daha ağır durumlarda solunumun baskılanması söz konusu olabilir; bu, hayati bir risktir.

Risk şu durumlarda daha da artar: ileri yaş, karaciğer hastalığı, uyku apnesi, akciğer hastalığı, alkol kullanımı, opioid grubu ağrı kesicilerin ya da başka yatıştırıcıların eklenmesi.

Kaçınılması gereken ilaçlar

Bu nedenle azol grubu mantar ilaçlarının bir bölümüyle alprazolamın birlikte kullanımı, ürün bilgilerinde kontrendike olarak tanımlanabilir. Aynı enzimi güçlü biçimde baskılayan başka ilaçlar da vardır: bazı makrolid antibiyotikler (klaritromisin, eritromisin), bazı virüs ilaçları, bazı kalp ilaçları. Greyfurt ve greyfurt suyu da aynı enzimi etkiler; alprazolam kullanırken tüketmemeniz önerilir.

Ne yapmalısınız?

Ne yapmalısınız? Mantar ilacı reçete edecek hekime alprazolam kullandığınızı söyleyin. Çoğu mantar enfeksiyonunda alternatif bulunur. Örneğin yüzeysel mantar enfeksiyonlarında ağızdan ilaç yerine krem, sprey ya da oje biçiminde yerel tedaviler yeterli olabilir; bunların sistemik etkileşimi çok düşüktür. Ağızdan tedavi gerekiyorsa, enzim üzerinde daha az etkili seçenekler değerlendirilebilir. Bu seçimi hekiminiz yapar.

Zorunlu olarak birlikte kullanılması gerekiyorsa, hekiminiz alprazolam dozunu belirgin biçimde azaltabilir ya da tedaviyi geçici olarak yeniden düzenleyebilir ve sizi yakından izler.

Alprazolamı kendi kararınızla kesmeyin. Bu ilaç, özellikle düzenli kullanılıyorsa aniden bırakıldığında ciddi yoksunluk belirtileri yapabilir: yoğun kaygı, huzursuzluk, uykusuzluk, titreme, terleme, çarpıntı ve nöbet. Bırakma kararı verildiğinde doz çok kademeli azaltılır.

Birlikte kullanım sürüyorsa

Birlikte kullanım sürüyorsa nelere dikkat edeceksiniz? Araç ve makine kullanmayın. Alkol almayın. Yalnız yaşıyorsanız bir yakınınızın sizi düzenli araması iyi olur. Aşırı uyku hâli, dengesizlik ve konuşmada bozulma fark ederseniz hemen hekiminize ulaşın. Yaşlı kişilerde düşme ve kırık riski nedeniyle ev içinde ek önlemler alın.

Kullandığınız tüm ilaçların yazılı listesini taşıyın; bitkisel ürünler ve takviyeler dâhil. Eczacınıza da bildirin; eczacılar bu etkileşimleri tarayabilir ve uyarı verebilir.

Ne zaman beklememeli?

Şu durumlarda beklemeyin:

• Uyandırmakta güçlük
• Solunumda yavaşlama ya da duraklamalar
• Morarma
• Şiddetli dengesizlik ve düşme
• Bilinç bulanıklığı

Böyle bir durumda acil olarak 112'yi arayın ve kullanılan ilaçları bildirin.