Yaşım ilerledi, bu yaştan sonra terapi işe yarar mı?
Evet, işe yarar. "Bu yaştan sonra değişmem" inancı çok yaygın ama araştırmalar tersini gösteriyor: ileri yaşta uygulanan terapiler, genç erişkinlerdekine benzer oranlarda etkili oluyor. Beynin öğrenme ve yeni bağlantı kurma kapasitesi yaşam boyu devam eder.
Bu yaşta destek almanın avantajları
Aslında bu yaş grubunda destek almanın bazı avantajları da vardır. Yaşam deneyimi, konuların daha hızlı anlaşılmasını sağlar. Öncelikler netleşmiştir. Birçok kişi artık başkalarının ne diyeceğini daha az önemser; bu da terapide açık konuşmayı kolaylaştırır.
Sık getirilen konular
Bu dönemde en sık getirilen konular bellidir:
- Emeklilikle gelen boşluk ve rol kaybı
- Eş ya da arkadaş kayıpları
- Kronik hastalıkla yaşamak
- Bağımsızlığını yitirme korkusu
- Çocuklarla ve torunlarla ilişkiler
- Yalnızlık
- Geçmişe dönük pişmanlıklar
- Ölüm kaygısı
- Uyku sorunları
Bunların hepsi üzerinde çalışılabilir konulardır.
İleri yaşta depresyon ve unutkanlık
Önemli bir uyarı: ileri yaşta depresyon sıklıkla gözden kaçar. Çünkü "yaşlılıkta böyle olur" diye normalleştirilir. Oysa çökkünlük yaşlanmanın doğal parçası değildir. Bu yaş grubunda depresyon sıklıkla farklı görünür: üzüntüden çok bedensel şikâyetler, ağrılar, iştahsızlık, unutkanlık ve huzursuzluk ön planda olabilir.
Unutkanlık konusu özellikle dikkat ister. Depresyon, bilişsel işlevleri geçici olarak bozabilir ve bu tablo bunama ile karışabilir. Ayrım önemlidir çünkü depresyon tedavi edildiğinde bu belirtiler düzelir. Bu nedenle unutkanlık şikâyetiyle gelen kişilerde ruhsal değerlendirme de yapılmalıdır.
Bedensel nedenler
Bedensel nedenler de araştırılmalıdır. Tiroit bezinin az çalışması, vitamin B12 ve D eksikliği, kansızlık, uyku apnesi, işitme kaybı ve bazı ilaçların yan etkileri çökkünlük ve kaygı benzeri tablolar yapabilir. Hekim değerlendirmesi bunları ayırt eder.
Hangi yöntemler uygun?
Hangi yöntemler uygundur? Bilişsel davranışçı terapi, bu yaş grubunda iyi sonuç verir ve özellikle uykusuzluk, kaygı ve depresyonda etkilidir. Yaşam öyküsü çalışmaları, geçmişi anlamlandırmaya odaklanır ve birçok kişiye iyi gelir. Grup çalışmaları hem tedavi hem sosyal temas sağlar. Kayıp sonrası yas çalışmaları ayrı bir başlıktır.
İlaç tedavisi de kullanılabilir ancak bu yaşta dikkat gerektirir: mevcut ilaçlarla etkileşim, böbrek ve karaciğer işlevleri, düşme riski ve doz ayarlaması göz önünde tutulur. Bu nedenle kullandığınız tüm ilaçları hekiminize eksiksiz bildirin.
Pratik kolaylıklar
Pratik kolaylıklar da düşünülebilir. Görüşme saatinin gündüz olması, ulaşımın kolay olduğu bir yer seçilmesi, işitme güçlüğü varsa bunun uzmana söylenmesi süreci rahatlatır. Bir yakınının ilk görüşmeye eşlik etmesi de yaygındır.
Son olarak şunu ekleyelim: destek almak için "yeterince zaman kalmış olması" gerekmez. Kalan zamanın niteliği, süresinden daha önemlidir. Aylar süren bir çalışma, uzun yıllar süren bir yükü hafifletebilir.
Bu konuda ücretsiz testler
Birkaç dakikada çözebilir, kendinizi daha iyi tanıyabilirsiniz. Testler tanı koymaz.
Psikoloğa Gitmeli miyim Testi
Ruh halinizdeki dalgalanmaların günlük yaşamınızı ne kadar etkilediğini ve profesyonel bir desteğin size...
5 dk · ÜcretsizTesti çöz
Bende Psikolojik Sorun Var Mı Testi
Ruh halinizi, stres seviyenizi ve günlük işlevselliğinizi anlamanıza yardımcı olan kapsamlı farkındalık t...
5 dk · ÜcretsizTesti çöz
Özgüven Testi
Özgüven seviyenizi keşfetmek, güçlü yönlerinizi ve gelişim alanlarınızı anlamak için hazırlanmış kapsamlı...
4 dk · ÜcretsizTesti çöz
Bu yanıt genel bilgilendirme amaçlıdır; kişiye özel muayene, tanı ya da tedavinin yerini tutmaz. Belirtileriniz sürüyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurun. Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa hemen 112'yi arayın.
