Secita, etken maddesi essitalopram olan bir antidepresandır. Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) grubundandır; bu grup, beyindeki serotonin adlı haberci maddenin sinir hücreleri arasındaki boşlukta daha uzun süre kalmasını sağlar. Türkiye'de onaylı Kısa Ürün Bilgisi'ne (KÜB) göre majör depresyon, panik bozukluğu, sosyal anksiyete bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu ve obsesif kompulsif bozuklukta (OKB) kullanılır.[1]
İÇİNDEKİLER
Türkiye'de Secita 5 mg, 10 mg, 15 mg ve 20 mg film kaplı tablet olarak, 28, 56 ve 84 tabletlik kutularda bulunur; ruhsat sahibi Santa Farma İlaç'tır.[2][3] Normal (beyaz) reçeteyle verilir; bağımlılık yapmaz, ancak aniden kesildiğinde geçici kesilme belirtileri görülebilir.[1]
Bu sayfa, Secita'nın TİTCK onaylı KÜB ve Kullanma Talimatı'na (KT) dayanır; prospektüsün yerine geçmez ve doz kararı hekiminize aittir.
| Bir bakışta Secita | Bilgi |
|---|---|
| Etken madde | Essitalopram (essitalopram oksalat olarak)[1] |
| İlaç grubu | SSRI (seçici serotonin geri alım inhibitörü) antidepresan; ATC kodu N06AB10[1] |
| Reçete türü | Normal (beyaz) reçete |
| Türkiye'deki formlar ve dozlar | 5 mg, 10 mg, 15 mg ve 20 mg film kaplı tablet (kırma çizgili, ikiye bölünebilir); 28, 56, 84 tablet[2][3] |
| Başlıca kullanım alanları | Majör depresyon, panik bozukluğu (agorafobili/agorafobisiz), sosyal anksiyete bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu, OKB[1] |
| Etkisinin başlaması | Antidepresan yanıt için genellikle 2–4 hafta; panik bozukluğunda en yüksek etki yaklaşık 3 ayda[1] |
| Aynı etken maddeli ilaçlar | Cipralex (referans ürün), Citoles, Esram, Tiopram, Anzyl, Estoram ve diğer essitalopram eşdeğerleri[4] |
Secita nedir, ne işe yarar?
Secita, essitalopram içeren bir SSRI antidepresandır. Serotonin, sinir hücreleri arasında mesaj taşıyan bir habercidir; ruh hâli, kaygı, uyku ve iştah üzerinde etkilidir. Essitalopram, serotonini geri emen taşıyıcıya bağlanır ve bu emilimi yavaşlatır; böylece iletim güçlenir.[1]
KÜB'e göre essitalopram, serotonin taşıyıcısı dışındaki alıcılara (dopamin, histamin, muskarinik, adrenerjik) ya çok az bağlanır ya da hiç bağlanmaz.[1] Bu yüzden ağız kuruluğu, kabızlık ve gün içi uyku hâli gibi başka sistemlerden kaynaklanan yan etkiler görece sınırlıdır. Essitalopram, sitalopram molekülünün etkin biçiminin (S-enantiyomer) ayrıştırılmış hâlidir.[1]
Secita ne ilacı, hangi gruptan?
Secita bir antidepresandır; sakinleştirici (benzodiazepin) ya da uyku ilacı değildir. Kaygıyı dakikalar içinde bastırmaz, düzenli kullanımla haftalar içinde etki gösterir ve bağımlılık yapmaz.
Secita ne için kullanılır? Onaylı kullanım alanları
Majör depresyon. Hem depresif dönemin tedavisinde hem de düzelme sonrası pekiştirme döneminde kullanılır; belirtiler düzeldikten sonra en az 6 ay sürdürülmesi önerilir.[1]
Panik bozukluğu. Beklenmedik çarpıntı, nefes darlığı, terleme ve ölüm korkusu ataklarıdır. Agorafobi (evden çıkma korkusu) eşlik etsin ya da etmesin kullanılır; bu tanıda ilk hafta düşük dozla başlanır.[1]
Sosyal anksiyete bozukluğu (sosyal fobi). Başkalarınca değerlendirileceği ortamlarda yoğun korku ve kaçınmadır. KÜB, bunun sıradan çekingenlikle karıştırılmamasını ve yalnız iş ve sosyal yaşamı belirgin etkiliyorsa ilaç başlanmasını ister.[1]
Yaygın anksiyete bozukluğu. Belirli bir konuya bağlı olmayan, kontrol edilemeyen sürekli endişe hâlidir; kas gerginliği ve uyku bozukluğu eşlik eder.[1]
Obsesif kompulsif bozukluk. İstemsiz rahatsız edici düşünceler ve bunları bastırmak için yapılan yineleyici davranışlardır. KÜB, OKB'nin kronik seyirli olduğunu ve yeterli süre tedavi edilmesi gerektiğini belirtir.[1]
Secita dozları ve nasıl kullanılır? (5 mg, 10 mg, 15 mg, 20 mg)
Doz hekim tarafından belirlenir. Aşağıdaki tablo Türkiye KÜB'ündeki değerleri özetler; kendi başınıza doz değiştirmeyin.[1]
| Kullanım alanı | Başlangıç dozu | Olağan doz | En yüksek günlük doz | Süre notu |
|---|---|---|---|---|
| Majör depresyon | 10 mg | 10 mg | 20 mg | Düzelme sonrası en az 6 ay |
| Panik bozukluğu | İlk hafta 5 mg | 10 mg | 20 mg | En yüksek etki yaklaşık 3 ayda; tedavi birkaç ay sürer |
| Sosyal anksiyete bozukluğu | 10 mg | 5–20 mg | 20 mg | Pekiştirme için 12 hafta önerilir |
| Yaygın anksiyete bozukluğu | 10 mg | 10–20 mg | 20 mg | Yarar ve doz düzenli aralıklarla yeniden değerlendirilir |
| OKB | 10 mg | 10–20 mg | 20 mg | Kronik seyir; yeterli süre tedavi |
| 65 yaş üstü | 5 mg | 5–10 mg | 10 mg | Tavan doz yaşlılarda yarıya indirilmiştir |
| Hafif–orta karaciğer yetmezliği | İlk 2 hafta 5 mg | 5–10 mg | 10 mg | Ağır yetmezlikte çok dikkatli doz ayarı |
| CYP2C19 zayıf metabolize ediciler | İlk 2 hafta 5 mg | 5–10 mg | 10 mg | Genetik olarak ilacı yavaş parçalayanlar |
Günlük 20 mg'ın üzerindeki dozların güvenliliği kanıtlanmamıştır.[1] Hafif–orta böbrek yetmezliğinde doz ayarı gerekmez; ağır yetmezlikte dikkatli olunur.[1] Secita 18 yaş altında kullanılmamalıdır.[1]
Secita 10 mg ne işe yarar, ne için kullanılır?
Secita 10 mg, beş onaylı kullanım alanının tamamında standart başlangıç ve idame dozudur; hastaların önemli bir bölümünde bu doz yeterlidir.[1] 10 mg tablet beyaz, oval ve kırma çizgilidir; bir yüzünde "E10" yazar ve hekim uygun görürse 5 mg basamağı için ikiye bölünebilir.[2]
Secita 5 mg ne işe yarar, kimlere verilir?
Secita 5 mg; panik bozukluğunda ilk haftanın, 65 yaş üstünde tedavinin, karaciğer yetmezliği ya da CYP2C19 yavaş metabolizmasında ilk iki haftanın başlangıç dozudur.[1] Sosyal anksiyete bozukluğunda yanıta göre doz 5 mg'a düşürülebilir; bırakma sürecinde de son basamaktır.[1]
Secita 15 mg ve 20 mg ne zaman gerekir?
10 mg ile yeterli yanıt alınamazsa hekim dozu 15 mg ya da 20 mg'a çıkarabilir; 20 mg yetişkinlerde günlük üst sınırdır.[1] 15 mg, ara basamak gerektiğinde kullanılır ve Türkiye'de ayrı bir tablet gücü olarak bulunur.[2] 65 yaş üstünde ve karaciğer yetmezliğinde 15 ve 20 mg, KÜB'deki tavanı aştığı için kullanılmaz.[1]
Secita 10 mg prospektüs bilgisine göre nasıl alınır?
Günde tek doz, her gün aynı saatte. KÜB sabah ya da akşam ayrımı yapmaz; yemekle birlikte ya da öğün arasında alınabilir.[1] Uykusuzluk yapıyorsa sabah, uyku hâli yapıyorsa akşam almak pratik bir çözümdür.
Tableti su ile bütün yutun, çiğnemeyin. KT, tabletin tadının acı olduğunu belirtir; gerekirse kırma çizgisinden ikiye bölünebilir.[2]
Doz atlarsanız çift doz almayın. Yatmadan önce hatırladıysanız hemen alın; ertesi gün olağan düzeninize dönün.[2]
Secita ne zaman etki eder?
Etki bir anda gelmez. KÜB'e göre antidepresan yanıt için genellikle 2–4 hafta gerekir; sosyal anksiyete bozukluğunda belirtilerin giderilmesi de genellikle 2–4 hafta alır.[1] Panik bozukluğunda en yüksek etki yaklaşık 3 ay sonra alınır.[1] Kısaca metnindeki ve bu sayfadaki tek zaman çizelgesi budur:
- 1.–2. hafta: uyum dönemi; bulantı, baş ağrısı ve uyku değişikliği en sık bu dönemde, panik bozukluğunda kaygı geçici olarak artabilir.[1]
- 2.–4. hafta: ilk düzelme; KÜB'ün "antidepresan yanıt" için verdiği aralık budur.[1]
- 4.–8. hafta: hekim yanıtı değerlendirir; yeterli değilse doz 15 ya da 20 mg'a çıkarılabilir.[1]
- 3. ay ve sonrası: panik bozukluğunda en yüksek etki; sosyal anksiyete bozukluğunda pekiştirme için 12 hafta.[1]
Haftada bir uyku, kaygı ve işlevsellik üzerine kısa not tutun; iyileşme çoğu zaman fark edilmeden gelir.
Secita yan etkileri
KÜB'e göre yan etkiler en sık tedavinin ilk ya da ikinci haftasında ortaya çıkar ve tedavi sürdükçe şiddet ve sıklık açısından genellikle azalır.[1] Sıklıklar klinik çalışmalardan alınmıştır ve plaseboya göre düzeltilmemiştir; yani listedeki her belirti ilaca bağlı olmayabilir.[1]
Secita 10 mg yan etkileri: ilk iki haftada genellikle geçenler
Bulantı ve baş ağrısı KÜB'de "çok yaygın" (10 kişide 1'den fazla) sınıfındadır; genellikle hafiftir ve ilk haftalarda azalır.[1] Tok karnına almak bulantıyı hafifletebilir. Uykusuzluk ya da uykululuk, sersemlik, esneme, terleme artışı, ağız kuruluğu, ishal ya da kabızlık, iştah değişikliği ve titreme "yaygın" (100 kişide 1–10) bandındadır ve çoğu kişide zamanla geriler.[1]
Kaygının geçici artması. Panik bozukluğu olan bazı hastalarda tedavinin başında kaygı artabilir; KÜB bu "paradoksal" tepkinin çoğunlukla ilk iki hafta içinde kaybolduğunu belirtir ve düşük başlangıç dozunu bu yüzden önerir.[1] Secita 10 mg ile 5 mg ya da 20 mg'ın yan etki listesi aynıdır; fark sıklık ve şiddettedir, doz yükseldikçe QT uzaması gibi doza bağlı etkiler önem kazanır.[1]
Sıklık bantlarına göre yan etkiler
| Sıklık (KÜB) | Yan etkiler |
|---|---|
| Çok yaygın (≥1/10) | Bulantı, baş ağrısı |
| Yaygın (1/100–1/10) | İştah azalması ya da artışı, kilo alma; kaygı, huzursuzluk, anormal rüyalar, cinsel istekte azalma, kadında orgazm güçlüğü; uykusuzluk, uykululuk, sersemlik, karıncalanma, titreme; sinüzit, esneme; ishal, kabızlık, kusma, ağız kuruluğu; terleme artışı; eklem ve kas ağrısı; erkekte boşalma bozukluğu ve sertleşme sorunu; halsizlik, ateş |
| Yaygın olmayan (1/1.000–1/100) | Kilo kaybı; diş gıcırdatma, ajitasyon, sinirlilik, panik atak, zihin karışıklığı; tat bozukluğu, uyku bozukluğu, bayılma; göz bebeği büyümesi, görme bozukluğu; kulak çınlaması; çarpıntı (taşikardi); burun kanaması, mide-bağırsak kanaması; ürtiker, saç dökülmesi, döküntü, kaşıntı; kadında adet düzensizliği ve aşırı kanama; ödem |
| Seyrek (1/10.000–1/1.000) | Anafilaktik reaksiyon; saldırganlık, depersonalizasyon, halüsinasyon; serotonin sendromu; kalp atımının yavaşlaması |
| Bilinmiyor (sıklık tahmin edilemiyor) | Trombosit düşüklüğü; uygunsuz ADH salgısı, hiponatremi; mani, intihar düşüncesi ve davranışı; hareket bozuklukları, nöbet, akatizi; EKG'de QT uzaması ve Torsades de Pointes dahil ventriküler aritmi; ayağa kalkınca tansiyon düşmesi; hepatit; morarma, anjiyoödem; idrar yapamama; meme sütü salgısı, priapizm, doğum sonrası kanama |
Kaynak: Secita 10 mg KÜB, bölüm 4.8.[1]
Sürebilen yan etkiler
Cinsel işlev sorunları. Cinsel istekte azalma, boşalmada gecikme ve orgazm güçlüğü "yaygın" bandındadır; KÜB, ilaç kesildikten sonra da süren bildirimler olduğunu belirtir.[1] Bu konu sorulmadıkça konuşulmaz ve tedavinin sessizce bırakılmasına yol açar; oysa doz ayarı ya da ilaç değişimi gibi seçenekler vardır. Ayrıntı: essitalopramın cinsel yan etkileri.
Kilo. KÜB'de iştah artışı ve kilo alma "yaygın", kilo kaybı "yaygın olmayan" sınıfındadır; yani kilo her iki yönde değişebilir.[1] Karşılaştırma için psikiyatri ilaçları kilo aldırır mı? yazımıza bakın.
Duygusal küntleşme ve terleme. Bazı hastalar üzüntüyle birlikte sevincin de azaldığını bildirir; bu hekimle konuşulmalıdır. Terleme artışı bir bölüm hastada tedavi boyunca sürer.[1]
Acil başvuru gerektiren yan etkiler
Akatizi. İçten gelen huzursuzluk ve yerinde duramamadır; KÜB, bunun çoğunlukla ilk birkaç haftada geliştiğini ve bu hastalarda dozu artırmanın zararlı olabileceğini belirtir.[1] "Kaygım arttı" diye yorumlanmamalı, hekime tarif edilmelidir.
Serotonin sendromu. Serotonin etkili birden fazla ilacın birlikte kullanımında görülebilen seyrek ama ciddi bir tablodur: ajitasyon, titreme, kas seğirmeleri ve yüksek ateşin birlikte ortaya çıkmasında ilaç derhal kesilmeli ve acile başvurulmalıdır.[1]
Hiponatremi (kan sodyumunun düşmesi). Yaşlılarda, sirozu olanlarda ve idrar söktürücü kullananlarda seyrek olarak bildirilmiştir; halsizlik, kafa karışıklığı ve dengesizlikle kendini gösterir, genellikle ilaç kesilince düzelir.[1]
Kanama. Morarma gibi yüzeysel kanamalar bildirilmiştir; kan sulandırıcı, aspirin ya da NSAİİ ağrı kesici kullananlarda risk artar.[1] Burun ve diş eti kanaması ya da morarma sıklığında artış hekime bildirilmelidir.
Çarpıntı, bayılma ya da bayılacak gibi olma. Çoğu zaman kaygıya bağlıdır; ancak KÜB, tedavi sırasında ritim bozukluğu gelişirse ilacın kesilmesi ve EKG çekilmesi gerektiğini söyler.[1]
25 yaş altında intihar düşüncesi uyarısı. KÜB'e göre antidepresanlar çocuklarda ve 24 yaşına kadar olan gençlerde intihar düşünce ya da davranışını artırabilir; bir meta-analizde 25 yaş altında bu risk plaseboya göre yüksek bulunmuştur.[1] Tedavinin başında, ilk aylarda ve doz değişikliklerinde aile ve tedavi ekibi hastayı yakından izlemeli; huzursuzluk ya da beklenmedik davranış değişikliğinde hemen hekime başvurulmalıdır.[1]
Dar açılı glokom. SSRI'lar göz bebeğini genişleterek yatkın kişilerde göz içi basıncını artırabilir; ani göz ağrısı ve bulanık görmede hemen başvurun.[1]
Kimler kullanmamalı, nelere dikkat edilmeli?
KÜB'e göre Secita şu durumlarda kullanılmaz:[1]
- Essitaloprama ya da yardımcı maddelerden birine aşırı duyarlılık.
- Geri dönüşsüz MAO inhibitörleri, moklobemid ya da linezolid (bir antibiyotik) ile birlikte kullanım; serotonin sendromu riski.
- Bilinen QT uzaması ya da doğuştan uzun QT sendromu.
- QT aralığını uzattığı bilinen diğer ilaçlarla birlikte kullanım.
- Pimozid ile birlikte kullanım.
Doz sınırının nedeni: QT uzaması ve kalp ritmi
Essitalopram, kalbin elektriksel toparlanma süresini (QT aralığı) doza bağlı biçimde uzatabilir. KÜB'de aktarılan sağlıklı gönüllü çalışmasında QTc değişimi 10 mg/gün dozda 4,3 milisaniye, 30 mg/gün gibi tedavi üstü dozda 10,7 milisaniyedir.[1] Bu doza bağlı etki, günlük 20 mg tavanının ve yaşlılarda 10 mg sınırının temel gerekçesidir.
Pazarlama sonrası dönemde, ağırlıklı olarak kadın hastalarda, potasyumu düşük olanlarda ya da önceden QT uzaması veya kalp hastalığı olanlarda Torsades de Pointes dahil ciddi ritim bozuklukları bildirilmiştir.[1] Kalp yetmezliği, yeni geçirilmiş kalp krizi, yavaş kalp ritmi ve potasyum ya da magnezyum düşüklüğü dikkat gerektirir; KÜB, elektrolit bozukluklarının tedaviden önce düzeltilmesini ve kalp hastalığı olanlarda EKG değerlendirmesini ister.[1] İdrar söktürücü kullanıyorsanız ya da uzun süren ishal ve kusma geçirdiyseniz hekiminize bildirin.
Diğer dikkat gerektiren durumlar
Bipolar bozukluk taraması. Geçmişinde mani ya da hipomani olanlarda SSRI'lar dikkatle kullanılır; hasta manik döneme girerse ilaç kesilir.[1] Aşırı enerjik, az uyuyan dönemler yaşadıysanız hekiminize söyleyin; bipolar bozukluk yazımız belirtileri anlatır.
Epilepsi ve diyabet. İlk kez nöbet geçirilirse ya da nöbet sıklığı artarsa ilaç kesilir; kontrolsüz epilepside SSRI verilmez.[1] Diyabette kan şekeri kontrolü değişebilir; insülin ya da şeker ilacı dozunun ayarlanması gerekebilir.[1]
Yaşlılar, kemik sağlığı ve laktoz. 65 yaş üstünde doz tavanı düşüktür ve hiponatremi riski artar; epidemiyolojik çalışmalar 50 yaş üstünde SSRI kullananlarda kemik kırığı riskinde artış göstermiştir.[1] Tablet sığır kaynaklı laktoz içerir; nadir kalıtsal galaktoz intoleransı olanlar kullanmamalıdır.[1]
Etkileşimler, alkol ve araç kullanımı
| İlaç ya da madde | Ne olur? | KÜB'ün yaklaşımı |
|---|---|---|
| MAO inhibitörleri, moklobemid, linezolid | Serotonin sendromu | Kontrendike; geri dönüşsüz MAOİ kesildikten 14 gün sonra başlanabilir, MAOİ'ye geçmeden en az 7 gün önce Secita kesilir[1] |
| QT uzatan ilaçlar: sınıf IA/III antiaritmikler, bazı antipsikotikler (fenotiyazinler, pimozid, haloperidol), trisiklik antidepresanlar, bazı antibiyotikler (moksifloksasin, damar içi eritromisin), bazı sıtma ve alerji ilaçları | Toplanan QT uzaması, ritim bozukluğu | Kontrendike[1] |
| Omeprazol, esomeprazol, lansoprazol, flukonazol, fluvoksamin, tiklopidin, simetidin (CYP2C19 inhibitörleri) | Essitalopram kan düzeyi yükselir (omeprazol ile yaklaşık %50, simetidin ile yaklaşık %70) | Dikkat; yan etki izlenerek doz azaltma gerekebilir[1] |
| Triptanlar, tramadol, triptofan, lityum, sarı kantaron | Serotonin sendromu ya da artmış yan etki | Dikkatli kullanım[1] |
| Kan sulandırıcılar, aspirin, NSAİİ ağrı kesiciler | Kanama eğilimi artar | Dikkat; antikoagülan alanlarda pıhtılaşma takibi[1] |
| Metoprolol, flekainid, propafenon, bazı antidepresan ve antipsikotikler (CYP2D6 ile parçalananlar) | Bu ilaçların düzeyi yükselir (metoprolol ve desipramin ile iki kat) | Dikkat; doz ayarı gerekebilir[1] |
| Bupropiyon, tramadol, meflokin, nöbet eşiğini düşüren ilaçlar | Nöbet riski | Dikkatli kullanım[1] |
| İdrar söktürücüler ve potasyum/magnezyum düşüren ilaçlar | Ritim bozukluğu riski | Dikkatli kullanım, elektrolit takibi[1] |
Mide ilaçları en sık karşılaşılan etkileşimdir; eczaneden reçetesiz mide ilacı alırken bile Secita kullandığınızı belirtin.[1]
Alkol. KÜB, essitalopram ile alkol arasında farmakolojik etkileşim beklenmediğini ancak birlikte kullanımın önerilmediğini belirtir.[1] Alkol depresyonu derinleştirir ve uykuyu bozar.
Araç ve makine kullanımı. KÜB'e göre essitalopram zihinsel işlevi ve psikomotor performansı etkilemez; yine de psikoaktif ilaç kullananlarda muhakeme ve becerilerde bozulma olabilir.[1] KT, ilacın sizi nasıl etkilediğini anlayana kadar araç ve makine kullanmamanızı önerir.[2] Sarı kantaron gibi bitkisel ürünleri de hekiminize söyleyin.[1]
Gebelik ve emzirme
Secita'nın gebelik kategorisi C'dir; KÜB, kesinlikle gerekli değilse ve yarar/risk dengesi dikkatle değerlendirilmeden gebelerde kullanılmamasını ister.[1] Gebelik sırasında ilacın aniden kesilmesinden de kaçınılmalıdır; karar hekimle birlikte verilir.[1]
Gebeliğin son döneminde kullanıldığında yenidoğanda solunum güçlüğü, beslenme güçlüğü, titreme ve huzursuzluk görülebilir; bunlar çoğunlukla ilk 24 saat içinde başlar.[1] Geç gebelikte SSRI kullanımı yenidoğanda inatçı pulmoner hipertansiyon riskini artırabilir: gözlenen risk yaklaşık 1.000 gebelikte 5 vaka iken genel toplumda 1–2 vakadır.[1] Doğumdan önceki ayda kullanım doğum sonrası kanama riskini (iki kattan az) artırabilir; doğum ekibi bilgilendirilmelidir.[1]
Emzirme. Essitalopramın anne sütüne geçmesi beklenir; KÜB tedavi sırasında emzirmeyi önermez.[1] Emzirmek isteyen anneler kararı hekimleriyle birlikte vermelidir.
Secita nasıl bırakılır?
Secita'yı kendi kararınızla ve bir anda bırakmayın. KÜB, ilacın ani kesilmesinden kaçınılmasını ve dozun en az bir–iki haftalık sürede yavaşça azaltılmasını ister; uzun süre kullananlarda bu süre hastanın ihtiyacına göre birkaç hafta ya da aylara yayılır.[1]
Kesilme belirtileri: baş dönmesi, karıncalanma ve "elektrik çarpması" hissi, uykusuzluk ve yoğun rüyalar, huzursuzluk ya da kaygı, bulantı ve kusma, titreme, kafa karışıklığı, terleme, baş ağrısı, ishal, çarpıntı, duygusal dalgalanma, sinirlilik ve görme bozuklukları.[1] Klinik çalışmalarda tedavi kesildiğinde bu tür belirtiler essitalopram alanların yaklaşık %25'inde, plasebo alanların yaklaşık %15'inde görülmüştür.[1]
Belirtiler çoğunlukla kesilmeden sonraki ilk birkaç gün içinde başlar, genellikle hafif–orta şiddettedir ve çoğu zaman iki hafta içinde geçer; bazı kişilerde 2–3 ay ya da daha uzun sürebilir.[1] Bu bağımlılık değildir: madde arayışı ya da doz yükseltme isteği yaratmaz; bedenin ani değişime verdiği uyum tepkisidir. Antidepresanlar bağımlılık yapar mı? yazımızda bu ayrım anlatılır.
Azaltma planı doza ve tedavi süresine göre hekimle yapılır; genellikle 20 mg'dan 15, 10 ve 5 mg'a inilir. 15 ve 5 mg tabletlerin ayrı güç olarak bulunması ve tabletlerin bölünebilmesi basamakları kolaylaştırır.[2][3] Belirti çıkarsa KÜB'ün önerisi, önceki doza geri dönüp daha yavaş azaltmaktır.[1]
Kesilme belirtisi mi, nüks mü? Kesilme belirtileri doz düşürüldükten sonraki günlerde başlar, bedensel ağırlıklıdır ve haftalar içinde geriler; nüks daha yavaş gelişir, düşünce ve duygu alanında yoğunlaşır. Antidepresanı bırakma süreci yazımız ayrıntı verir.
Tedavi ne kadar sürer? Depresyonda belirtiler düzeldikten sonra en az 6 ay; sosyal anksiyete bozukluğunda pekiştirme için 12 hafta; OKB'de kronik seyir nedeniyle yeterli süre.[1] İyilik hâli çoğu zaman ilacın çalıştığının kanıtıdır; bırakma kararı hekimle, iyileşmenin oturduğu bir dönemde planlanır.
Doz aşımı ve acil durumlar
KÜB'e göre tek başına essitalopram doz aşımında vakaların çoğunda hafif belirtiler görülmüş ya da belirti olmamıştır; ölüm nadirdir ve çoğu vaka başka ilaçlarla birlikte alımı içerir.[1] Belirtiler sersemlik, titreme, ajitasyon, bulantı ve kusma, tansiyon düşmesi, çarpıntı, QT uzaması ve ritim bozukluğu, nadiren serotonin sendromu, nöbet ve komadır.[1]
Özgül bir panzehiri yoktur; tedavi hastanede solunum desteği, gerekirse mide yıkama ve aktif kömür ile yaşamsal bulguların izlenmesidir; kalp hastalığı, QT uzatan ilaç kullanımı ve karaciğer bozukluğunda EKG izlemi önerilir.[1]
Gerekenden fazla Secita alındıysa hemen 112'yi arayın ya da Ulusal Zehir Danışma Merkezi 114'ü arayın; ilaç kutusunu yanınıza alın.[2] Serotonin sendromu belirtileri (ateş, kas seğirmesi, ajitasyon, hızlı nabız) ya da intihar düşüncesi belirdiğinde de acile başvurun.
Yeterli yanıt alınamazsa ne yapılır?
Hastaların bir bölümünde ilk antidepresan yeterli fayda sağlamaz; bu olağan bir basamaktır. Yanıtsızlık kararından önce üç şey kontrol edilir: ilaç yeterli sürede (en az 2–4 hafta) kullanıldı mı, yeterli dozda kullanıldı mı ve düzenli alındı mı.[1]
Doz yükseltme: 10 mg'dan 15 ya da 20 mg'a çıkmak ilk adımdır; 20 mg üst sınırdır.[1] İlaç değiştirme ya da ekleme: başka bir SSRI'ya ya da farklı mekanizmalı bir ilaca geçilebilir. Tanının gözden geçirilmesi: tiroit hastalığı, uyku apnesi, alkol kullanımı ya da fark edilmemiş bipolar bozukluk, dirençli görünen depresyonun altından çıkabilir. Birkaç haftada bir ilaç değiştirmek, seçenekleri tüketmenin en kısa yoludur.
Secita ile Cipralex ve Citoles aynı mı?
Üçünün de etken maddesi essitalopramdır. Cipralex, molekülü geliştiren firmanın referans ürünü; Citoles, Secita, Esram, Tiopram ve Anzyl gibi ürünler Türkiye'de ruhsatlı eşdeğerlerdir.[4] Secita 10 mg tablet, referans ürünle aynı miktarda (10 mg essitaloprama eşdeğer 12,77 mg essitalopram oksalat) etken madde içerir.[1]
Eşdeğer ilaçlar ruhsat için biyoeşdeğerlik çalışması yapmak zorundadır; yardımcı maddeler ve tablet görünümü farklı olabilir. Ürün değişiminde eczacınızı bilgilendirin, dozu değiştirmeyin. Ayrıntı için Citoles ve Cipralex aynı mı? yazımıza bakabilirsiniz.
Secita kullananlar ne yaşıyor? Yorumların ötesinde kanıt
"Secita kullananlar" ve "Secita yorumları" aramaları çoktur; ancak kişisel yorumlar tanı, doz, süre ve eşlik eden durumları bilinmeyen tekil deneyimlerdir. Bu sayfada gerçek hasta alıntısı yoktur; KÜB'ün klinik çalışma verilerine dayanan genel tablo şudur.
Kullananların büyük bölümü ilk 1–2 haftada bulantı, baş ağrısı ve uyku değişikliği gibi başlangıç etkileri yaşar; bunlar çoğunlukla azalır.[1] Düzelme 2–4 haftada başlar; panik bozukluğunda en yüksek etki yaklaşık 3 ayda alınır.[1] Cinsel yan etkiler ve terleme bir bölüm kullanıcıda sürer; hekime söylendiğinde çözüm aranabilir.[1] Uç yorumlar aynı ilacın iki gerçek yüzü olabilir; sonucu doğru tanı, yeterli doz ve süre belirler.
KÜB, ilaç tedavisinin genel tedavi stratejisinin bir parçası olduğunu belirtir.[1] Essitalopram belirtileri hafifletir; depresyonu ve kaygıyı besleyen düşünce kalıplarını kendiliğinden değiştirmez. Bilişsel davranışçı terapi, kaçınılan durumlara kademeli dönüş, düzenli yürüyüş ve sabit uyanma saati ilacın etkisini tamamlar.
Secita kullananların yorumlarında öne çıkan 5 konu
Secita (essitalopram) kullananların yorumları çoğunlukla beş başlıkta toplanır: ilk haftalardaki bulantı ve huzursuzluk, kaygının ne zaman azaldığı, kilo ve iştah değişimi, cinsel yan etkiler ve 5 mg ile 10 mg arasındaki fark. Bu anlatımlar kişisel deneyimdir, tıbbi veri değildir; ancak gerçekçi beklenti kurmak için yararlıdır. Aşağıdaki tablo sık anlatılanları tıbbi açıklamasıyla yan yana koyar.
| Yorumlarda anlatılan | Tıbbi açıklama | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| "İlk günler midem bulandı, daha gergin oldum" | SSRI başlangıç etkisi; çoğunlukla 1–2 haftada geçer | Yemekle alın; sürerse hekime söyleyin |
| "3–4 haftada kaygım azaldı" | Beklenen etki; tam yanıt 4–8 haftayı bulabilir | Erken bırakmayın, kontrol randevusuna gidin |
| "Kilo aldım" / "İştahım azaldı" | Her iki yönde iştah değişimi görülebilir; çoğunlukla hafiftir | Belirgin değişimde hekime bildirin |
| "Cinsel isteğim düştü" | SSRI grubunun sık yan etkisi; doz ayarıyla hafifleyebilir | Hekimle konuşun, kendi başınıza kesmeyin |
| "5 mg yetmedi, 10 mg'a çıktım" | 5 mg çoğu kişi için başlangıç dozudur; olağan tedavi dozu 10 mg | Doz artışı yalnız hekim kararıyla |
Yorumlarda "Secita ağır bir ilaç mı?" sorusu da sık geçer; essitalopram SSRI grubunun görece iyi tolere edilen ilaçlarındandır ve "ağır" ya da "hafif" ayrımı tıbbi bir sınıflama değildir. Aynı etken maddeyi taşıyan Cipralex ve Citoles ile farkları yukarıdaki bölümde anlattık; başlangıç döneminde yaşananlar için antidepresanların ilk haftası yazımıza bakabilirsiniz.
İlgili sayfalarımız
Aynı etken maddenin referans ürünü için Cipralex rehberi ve Citoles'in yan etkileri sayfalarımıza bakabilirsiniz. Tedavi edilen durumlar için depresyon, panik bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu, sosyal fobi ve OKB yazılarımız yardımcı olur. Ayrıca antidepresanların ilk haftası, Lustral (sertralin) ve Paxera (paroksetin) sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Secita 10 mg ne için kullanılır?
Majör depresyon, panik bozukluğu, sosyal anksiyete bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu ve OKB'de standart başlangıç ve idame dozudur; yanıta göre hekim 20 mg'a kadar çıkabilir.[1]
Secita 5 mg ne işe yarar?
Panik bozukluğunda ilk haftanın başlangıç dozu, 65 yaş üstünde başlangıç dozu, karaciğer yetmezliği ve CYP2C19 yavaş metabolizmasında ilk iki haftanın dozudur; bırakma sürecinde son basamak olarak da kullanılır.[1]
Secita bağımlılık yapar mı?
Hayır. Madde arayışı ya da doz yükseltme isteği yaratmaz; aniden kesildiğinde görülen belirtiler uyum tepkisidir, bu yüzden hekimle kademeli bırakılır.[1]
Secita kilo aldırır mı?
KÜB'de iştah artışı ve kilo alma "yaygın", kilo kaybı "yaygın olmayan" sınıfındadır; yani her iki yönde değişim olabilir.[1] Düzenli takip ve hareket bunu sınırlar.
Secita uyku yapar mı, sabah mı akşam mı alınmalı?
Uykusuzluk da uykululuk da "yaygın" yan etkilerdir; kişiden kişiye değişir.[1] KÜB saat belirtmez; uykusuzluk yapıyorsa sabah, uyku hâli yapıyorsa akşam, her gün aynı saatte alınır.
Neden günde 20 mg'ın üstüne çıkılmıyor?
Essitalopram QT aralığını doza bağlı uzatabilir; 20 mg üzerindeki dozların güvenliliği kanıtlanmamıştır. 65 yaş üstünde bu tavan 10 mg'dır.[1]
Secita ile Cipralex ve Citoles aynı ilaç mı?
Üçü de essitalopram içerir; Cipralex referans ürün, Citoles ve Secita Türkiye'de ruhsatlı eşdeğerlerdir. Aynı doz aynı etkiyi verir; ürün değişiminde eczacınızı bilgilendirin.[4]
Secita ile alkol alınır mı?
KÜB farmakolojik etkileşim beklemez ancak birlikte kullanımı önermez.[1] Alkol depresyonu derinleştirir ve uykuyu bozar; tedavi boyunca uzak durmak en sağlıklı seçenektir.
Secita hamilelikte kullanılır mı?
Gebelik kategorisi C'dir; kesinlikle gerekli değilse kullanılmaz, karar hekimle verilir ve gebelikte ilaç aniden kesilmez.[1] Emzirme döneminde kullanım önerilmez.[1]
Secita 15 mg neden yazılır?
10 mg yetersiz kaldığında ve 20 mg'a doğrudan geçmek istenmediğinde ara basamak olarak; ayrıca 20 mg'dan inerken azaltma basamağı olarak kullanılır.[1][2]
Uyarı: Bu makale bilgilendirme amaçlıdır; tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. İlaç kullanımıyla ilgili her karar için hekiminize danışın.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Henüz yorum yok; ilk yorumu siz yazabilirsiniz. Düşüncenizi ya da deneyiminizi birkaç cümleyle paylaşabilirsiniz. Takma ad kullanabilirsiniz; telefon ya da adres yazmayın, yorumunuz herkese açık yayımlanır.