Menopoza girdim, ruh hâlim çok değişti, bu geçici mi?

Menopoz ve geçiş dönemi

Önce dönemi netleştirelim. Menopoz, âdet görmenin tamamen sona ermesidir; asıl zorlanma genellikle ondan önceki geçiş döneminde yaşanır. Bu geçiş yıllar sürebilir ve hormon düzeylerinin dalgalanmasıyla belirginleşir. Bu dalgalanma, beyinde duygudurumu düzenleyen sistemleri de etkiler. Yani "kafanızda kurmuyorsunuz", biyolojik bir zemini var.

Sık görülen belirtiler

Sık görülen belirtiler şunlardır:

• Ani sinirlenme
• Kolay ağlama
• Kaygıda artış
• Daha önce olmadığı kadar çabuk bunalma
• Uyku bölünmeleri
• Gece terlemeleri
• Dikkat ve bellek şikâyetleri
• Cinsel isteksizlik
• Kendini yorgun ve tükenmiş hissetme

Sıcak basmaları geceleri uykuyu böldüğünde, ertesi gün duygudurum belirgin biçimde kötüleşir. Bu nedenle uyku bu dönemde en önemli halkadır.

Bir de yaşam dönemi etkisi var. Bu yıllar çoğu zaman çocukların evden ayrılması, ebeveynlerin bakım ihtiyacı, işte değişiklikler ve bedendeki değişimlerin kabullenilmesiyle aynı döneme denk gelir. Hormon dalgalanması bu yüklerin üzerine bindiğinde tablo ağırlaşır.

Ne zaman depresyon düşünmeli?

Ne zaman "normal dalgalanma" değil de depresyon düşünmek gerekir? Belirtiler iki haftadan uzun sürüyorsa, neredeyse her gün ve günün çoğunda varsa, eskiden keyif aldığınız şeyler artık tat vermiyorsa, kendinizi değersiz ve suçlu hissediyorsanız, iş ve ev düzeninizi sürdüremiyorsanız, ölüm ya da kendine zarar verme düşünceleri geldiyse. Bu durumda tablo bir uzman tarafından değerlendirilmelidir. Özellikle daha önce depresyon ya da doğum sonrası depresyon geçirmiş kadınlarda bu dönemde risk daha yüksektir.

Bedensel nedenleri de atlamamak gerekir. Tiroit bezinin çalışma bozuklukları, kansızlık, B12 ve D vitamini eksikliği bu dönemde sık görülür ve tamamen benzer belirtiler yapabilir. Basit kan tetkikleriyle bunlar kolayca değerlendirilir.

Ne işe yarar?

Ne işe yarar? Uykuyu korumak birinci sıradadır: yatak odasını serin tutun, akşam alkolden kaçının, kafeini öğleden sonra kesin, uyanma saatini sabitleyin. Düzenli hareket ikinci sıradadır; haftada en az yüz elli dakika yürüyüş hem sıcak basmalarını hem duygudurumu olumlu etkiler. Üçüncüsü sosyal bağları korumak; bu dönemde içe kapanma eğilimi artar ve kapanma tabloyu ağırlaştırır.

Tedavi seçenekleri

Tedavi seçenekleri de var. Psikoterapi, özellikle bilişsel davranışçı terapi, bu dönemdeki uyku sorunları ve duygudurum belirtileri için etkilidir. Depresyon tanısı konursa antidepresan tedavi gündeme gelir; bazı antidepresanlar ayrıca sıcak basmalarını da azaltır. Hormon tedavisi kadın hastalıkları uzmanının değerlendireceği ayrı bir başlıktır; kişiye göre yarar ve risk dengesi gözetilerek karar verilir. Bu kararların hiçbirini internette okuduğunuza göre vermeyin.

Ne kadar sürer?

Süre konusunda gerçekçi olalım: geçiş dönemi kişiye göre birkaç yıl sürebilir ve belirtiler zamanla hafifler. Ancak bu yılları zorlanarak geçirmek zorunda değilsiniz; uyku, hareket, terapi ve gerektiğinde ilaç desteğiyle bu dönem çok daha rahat geçer.

Şu durumlarda bir uzmanla görüşün:

• İki haftadan uzun süren çökkünlük
• Uykunun sürekli bölünmesi
• İşlev kaybı
• Artan alkol kullanımı
• Yoğun kaygı

Kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa bekletmeyin; acil durumda 112'yi arayın.