Psikolog mu psikiyatrist mi, hangisine gitmeliyim?

Psikiyatrist ve psikolog ne yapar?

Psikiyatrist bir hekimdir. Tıp fakültesini bitirip psikiyatri uzmanlık eğitimi almıştır. Tanı koyar, gerekli tetkikleri ister, ilaç tedavisi başlatır ve yönetir, tıbbi nedenleri ayırt eder. Ruh sağlığı belirtilerinin bazen tiroit hastalığı, kansızlık, vitamin eksikliği ya da bir ilacın yan etkisi olabileceğini değerlendirecek kişi odur.

Psikolog ise psikoloji eğitimi almış ve ilgili alanda uzmanlaşmıştır. Görüşmelerle, psikolojik testlerle ve terapi yöntemleriyle çalışır. İlaç yazmaz. Düşünce ve davranış örüntülerini değiştirmek, beceri kazandırmak, ilişki ve aile dinamiklerini ele almak psikoloğun alanıdır.

Hangisine gitmelisiniz?

Peki siz hangisine gitmelisiniz? Pratik bir yol haritası verelim.

Önce psikiyatriste başvurmanın daha doğru olduğu durumlar: belirtiler günlük yaşamınızı ciddi biçimde aksatıyorsa, uyku ve iştahınız belirgin biçimde bozulduysa, kilo kaybı varsa, bedensel şikâyetler ön plandaysa, daha önce ilaç kullandıysanız ya da kullanıyorsanız, gerçeklikten kopma belirtileri varsa, alkol-madde kullanımı söz konusuysa, kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa. Bu durumlarda önce tıbbi değerlendirme yapılması gerekir.

Doğrudan psikoloğa başvurmanın uygun olduğu durumlar: belirli bir konuda zorlanıyorsanız ama işleviniz büyük ölçüde korunuyorsa, ilişki sorunları, sınav ya da iş kaygısı, öfke kontrolü, erteleme, özgüven, yas süreci, çocuğunuzun davranış sorunları, karar eşiğinde kalmak gibi konularda çalışmak istiyorsanız.

İkisi birlikte

Çok sık karşılaşılan üçüncü bir yol daha var: ikisinin birlikte çalışması. Orta ve ağır tablolarda en iyi sonuç genellikle ilaç ve terapinin birlikte yürütülmesiyle alınır. İlaç belirtileri geriletir, terapi örüntüyü değiştirir ve kazanımı kalıcı kılar. Bu iki uzman birbiriyle iletişim hâlinde çalışabilir.

Çocuk ve ergenlerde

Çocuk ve ergenlerde ayrı bir başlık var. Çocuk ve ergen psikiyatrisi ayrı bir uzmanlık alanıdır. Gelişimsel gecikme, dikkat eksikliği ve hiperaktivite şüphesi, otizm değerlendirmesi, okul reddi ve ergenlik dönemi tabloları için bu alanda çalışan bir hekime başvurmak doğru olur. Klinik psikologlar da çocuk ve ergenlerle çalışır; test ve terapi kısmını üstlenirler.

Emin değilseniz

Emin değilseniz ne yapmalı? İkisinden hangisine giderseniz gidin, gerektiğinde diğerine yönlendirilirsiniz. Bu bir kayıp değildir. Ancak belirtiler ağırsa ya da bedensel bir neden olabileceğinden şüpheleniyorsanız, önce hekime başvurmak zaman kazandırır.

Unvanlara dikkat

Son olarak unvanlara dikkat edin. "Terapist", "koç", "danışman" gibi ifadeler tek başına bir yeterlilik belirtmez. Görüşeceğiniz kişinin eğitimi ve yetkisi konusunda bilgi istemek hakkınızdır; ciddi bir uzman bu soruyu olağan karşılar.