Abilify, etkin maddesi aripiprazol olan ve yeni kuşak antipsikotikler grubunda yer alan, reçeteyle satılan bir ilaçtır. Türkiye ürün bilgisine göre şizofreni, bipolar bozukluk, tedaviye dirençli depresyon ve çocuklarda otizmle ilişkili irritabilite belirtilerinde kullanılır; tablet, şurup ve ayda bir yapılan iğne biçimleri vardır.[1]
İÇİNDEKİLER
Bu yazıda Abilify'ın ne işe yaradığını, şurubunun çocuklarda nasıl kullanıldığını, Abilify Maintena iğnesinin nasıl uygulandığını, yan etkilerini, kilo yapıp yapmadığını ve dikkat edilmesi gerekenleri Türkiye ürün bilgilerine dayanarak anlattık.
Abilify Nedir, Ne İlacı?
Abilify, beyindeki dopamin ve serotonin sistemlerini dengeleyerek etki eden bir antipsikotiktir.[2] Aynı etken maddeyi içeren ilk ürün olduğu için "orijinal aripiprazol" olarak bilinir; Türkiye'de aynı etken maddeyi içeren başka ürünler de vardır. Abilify reçeteyle satılır; yeşil ya da kırmızı reçeteye tabi değildir.
Aynı etken maddeyi içeren bir diğer ilacı yetişkin kullanımı açısından Abizol (aripiprazol) sayfamızda ayrıntılı anlattık. Bu sayfada ise Abilify'ın şurup ve iğne biçimlerine ve çocuklardaki kullanımına odaklandık.
Abilify Ne İşe Yarar?
Abilify'ın Türkiye ürün bilgisinde dört kullanım alanı vardır: şizofreni, bipolar bozukluğun mani dönemi ve yeni atakların önlenmesi, antidepresana yanıt vermeyen depresyonda ek tedavi ve 6–17 yaş çocuklarda otizmle ilişkili irritabilite. Hangi amaçla ve hangi dozda kullanılacağına psikiyatrist karar verir.[1]
| Kullanım alanı | Yaş grubu |
|---|---|
| Şizofreni | Yetişkin ve 13–17 yaş |
| Bipolar I mani ve atakların önlenmesi | Yetişkin |
| Dirençli depresyonda ek tedavi | Yetişkin |
| Otizmle ilişkili irritabilite | 6–17 yaş |
Hastalıkların kendisini şizofreni nedir ve bipolar bozukluk yazılarımızda, antidepresana yanıt vermeyen depresyonu ise tedaviye dirençli depresyon yazımızda anlattık.
Abilify Şurup Nedir, Çocuklarda Nasıl Kullanılır?
Halk arasında "Abilify şurup" denen ürün, mililitresinde 1 mg aripiprazol bulunan oral solüsyondur. Ürün bilgisine göre tablet yutmakta zorlanan hastalar için alternatif olarak kullanılır; kutusunda dozu doğru ölçmek için 30 ml'lik bir doz kabı ve 2 ml'lik bir pipet bulunur.[1] Dozu mutlaka bu ölçeklerle, hekimin yazdığı mililitre kadar vermelisiniz.
Çocuklarda Abilify en sık otizmle ilişkili irritabilite için yazılır. Bu durum, ürün bilgisinde başkalarına saldırganlık, kendini kasıtlı olarak yaralama, öfke nöbetleri ve ruh hâlinin hızla değişmesi olarak tanımlanır.[1] İlaç otizmin kendisini tedavi etmez; çocuğun özel eğitim ve davranışsal desteklerden yararlanmasını zorlaştıran bu belirtileri azaltmayı amaçlar.[5]
Ürün bilgisine göre bu kullanımda tedaviye günde 2 mg ile başlanır, doz en az birer hafta arayla artırılır; hedef doz günde 5–10 mg, en yüksek doz günde 15 mg'dır.[1] Dozu çocuğun yanıtına ve yan etkilere göre hekim belirler; kendi başınıza artırmayın ya da azaltmayın. Otizmde eğitim ve terapi seçeneklerini otizm tedavisi ve özel eğitim yazımızda anlattık.
Abilify Şurubu Kimler Kullanmamalı?
Abilify oral solüsyon fruktoz ve sükroz içerir. Bu nedenle kalıtsal fruktoz intoleransı, glukoz-galaktoz emilim bozukluğu ya da sükraz-izomaltaz yetmezliği olan çocuklar ve yetişkinler bu formu kullanmamalıdır.[1] Diyabeti olan çocuklarda da hekim bu durumu göz önüne alır.
Abilify Ergenlerde Şizofrenide Nasıl Kullanılır?
Ürün bilgisine göre Abilify 13–17 yaş arasındaki gençlerde şizofreninin hem atak döneminde hem de düzelmenin sürdürülmesinde kullanılabilir. Tedaviye ilk iki gün 2 mg, sonraki iki gün 5 mg ile başlanır ve önerilen günlük doz olan 10 mg'a ulaşılır; gerekirse doz 5 mg'lık adımlarla en çok 30 mg'a kadar artırılabilir.[1]
Gençlerde günlük 10 mg'ın üzerindeki dozların ek yararı ayrıca çalışılmamıştır. Uyku hâli ve hareketle ilgili yan etkiler gençlerde yetişkinlere göre daha sık görüldüğü için ilk haftalarda okul performansı ve günlük düzen yakından izlenmelidir.[1]
Abilify ile Abizol Arasındaki Fark Nedir?
Abilify ve Abizol aynı etken maddeyi, yani aripiprazolü içerir; bu yüzden etki ve yan etkileri aynı ilkelere dayanır. Abilify bu etken maddenin ilk geliştirilen ürünüdür, Abizol ise aynı molekülü içeren bir başka markadır. Eşdeğer ilaçlar, orijinal ürünle aynı miktarda etken maddeyi vücuda ulaştırdıkları gösterilerek ruhsat alır.
Abilify'ın tabletin yanında şurup ve ayda bir yapılan iğne biçimleri de vardır; diğer markaların hangi biçimlerde bulunduğunu eczacınıza sorabilirsiniz. Bir markadan diğerine geçmek gerekirse bunu hekiminize danışarak yapın; doz ve kullanım düzeni değişmeden kalmalıdır.
Abilify Maintena İğne Nedir?
Abilify Maintena, kas içine ayda bir kez yapılan uzun etkili bir aripiprazol iğnesidir. Türkiye ürün bilgisine göre yetişkinlerde şizofreni tedavisinde ve bipolar I bozukluğun idame tedavisinde kullanılır.[3] Her gün ilaç almakta zorlanan ya da ilacı düzenli kullanamadığı için sık atak geçiren kişilerde tercih edilebilir.[4]
Daha önce aripiprazol kullanmamış kişilerde önce ağızdan tolerans denenir. Başlangıçta ya tek iğneyle birlikte 14 gün daha ağızdan aripiprazol verilir ya da aynı gün iki ayrı iğne ve bir ağızdan doz uygulanır. Sonrasında önerilen doz ayda bir 400 mg'dır ve iki iğne arasında en az 26 gün olmalıdır; yan etki olursa doz 300 mg'a indirilebilir.[3]
Abilify Maintena evde kullanılan bir ilaç değildir; yalnızca sağlık çalışanı tarafından kalça ya da omuz kasına yapılır. İğne günü kaçırılırsa ne yapılacağı son iğneden bu yana geçen süreye göre değişir; bu yüzden aksatmadan hekiminize ya da sağlık kuruluşuna haber vermelisiniz.[3]
Abilify'ın Yan Etkileri Nelerdir?
Ürün bilgisine göre Abilify'ın en sık yan etkileri akatizi denen iç huzursuzluk ve yerinde duramama hâli ile bulantıdır. Uykusuzluk, baş ağrısı, titreme, kabızlık ve bulanık görme de görülebilir. Bunların bir kısmı ilk haftalarda belirgindir ve zamanla azalabilir.[1] Yerinde duramama hâlini akatizi nedir yazımızda anlattık.
- Çocuk ve gençlerde: Uyku hâli ve hareketle ilgili yan etkiler (kasılma, titreme) çok sık; ağız kuruluğu, iştah artışı ve ayağa kalkınca baş dönmesi sık görülür.[1]
- Dürtü kontrolü: Kumar oynama isteği, kontrolsüz alışveriş, aşırı yeme ya da artmış cinsel dürtüler bildirilmiştir; bu değişiklikleri fark ederseniz hekime söyleyin.[1]
- Ruh hâli: Antipsikotik tedavinin başında ve kesilmesinin hemen ardından intihar düşünceleri bildirilmiştir; yüksek riskli kişiler yakından izlenmelidir.[1]
- Nadir ama acil: Yüksek ateş, kas sertliği ve bilinç değişikliği (nöroleptik malign sendrom) ya da istemsiz yüz ve dil hareketleri görülürse hemen hekime başvurun.
Kumar dürtüsündeki değişiklikleri ve kumar bağımlılığının belirtilerini kumar bağımlılığı yazımızda anlattık.
Abilify Kilo Aldırır mı?
Abilify diğer birçok antipsikotike göre kiloyu daha az etkileyen ilaçlardan biri olarak bilinir, ancak kilo artışı yapabilir.[4] Otizmle ilişkili irritabilitede yapılan sekiz haftalık çalışmalarda Abilify alan çocuklarda ortalama 1,6 kg, plasebo alanlarda 0,4 kg kilo artışı görülmüştür.[1] Bu yüzden özellikle çocuk ve gençlerde kilo, kan şekeri ve kan yağları düzenli izlenir.
Abilify Uyku Yapar mı?
Yetişkinlerde uykusuzluk da uyku hâli de görülebilir; çocuk ve gençlerde ise uyku hâli çok sık bildirilen yan etkilerdendir.[1] İlacın saatinin değiştirilmesi bu yakınmayı azaltabilir; bunu hekiminizle konuşun.
Abilify Kullanırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Abilify kullanırken alkol almamalı, ilacın sizi nasıl etkilediğini öğrenene kadar araç kullanmamalı ve ilacı kendi başınıza bırakmamalısınız; ürün bilgisine göre sersemlik ve görme bulanıklığı araç kullanmayı etkileyebilir. Bazı antidepresanlar ve mantar ilaçları Abilify'ın kandaki düzeyini artırabilir; bu durumda hekim dozu yarıya indirebilir. Kullandığınız bütün ilaçları hekiminize söyleyin.[1]
- Gebelik ve emzirme: Gebelik kategorisi C'dir; ilaç anne sütüne geçer. Gebelik planlıyorsanız hekiminizle konuşun.[1]
- Etkinin başlaması: Düzelme birkaç günden birkaç haftaya kadar sürebilir; bu dönemde hasta yakından izlenir.[1]
- Vücuttan atılma: Yarılanma süresi yaklaşık 75 saattir; ilaç bırakıldıktan sonra da etkisi birkaç gün sürebilir.[1]
Otizmli çocuklarda irritabilite için kullanılan bir diğer ilacı Risperdal (risperidon) sayfamızda anlattık; hangisinin seçileceğine çocuğun durumuna göre hekim karar verir.
Ne Zaman Bir Uzmana Başvurmalısınız?
Çocuğunuzda sık öfke nöbetleri, kendine ya da başkalarına zarar verme, ani duygu değişimleri varsa ya da kendinizde gerçeklikten kopma, aşırı enerji ve uykusuzlukla giden dönemler fark ediyorsanız bir psikiyatriste başvurmanız gerekir. Abilify kullanırken yan etkiler günlük hayatı zorlaştırıyorsa ilacı bırakmadan hekiminizle konuşun.
Belirtileri daha iyi anlamak için çocuklarda otizm testi, bipolar bozukluk tarama testi ve şizofreni testi sayfalarımıza göz atabilirsiniz. Bu testler tanı koymaz; yalnızca bir uzmana başvurma konusunda size fikir verir. Size uygun bir uzmanı yetişkin psikiyatrisi uzmanlarımız arasından bulabilirsiniz. Yüksek ateşle birlikte kas sertliği, bilinç bulanıklığı ya da intihar düşüncesi varsa 112'yi arayın.
Sık Sorulan Sorular
Abilify antidepresan mı?
Hayır, Abilify bir antipsikotiktir. Ancak antidepresana yeterli yanıt vermeyen depresyonda, antidepresanın yanına ek tedavi olarak düşük dozda kullanılabilir.[1]
Abilify şurup kaç yaşında kullanılır?
Ürün bilgisine göre otizmle ilişkili irritabilitede 6–17 yaş, şizofrenide 13–17 yaş gençlerde ve yetişkinlerde kullanılabilir.[1] 6 yaşından küçük çocuklarda kullanımı onaylı değildir.
Abilify 5 mg ne için kullanılır?
5 mg, genellikle başlangıçta ya da düşük doz gereken durumlarda kullanılır: antidepresana ek tedavide başlangıç dozu ve otizmle ilişkili irritabilitede hedef dozun alt sınırı 5 mg'dır.[1] Hangi dozun size uygun olduğuna hekiminiz karar verir.
Abilify Maintena ne sıklıkla yapılır?
Başlangıç döneminden sonra ayda bir kez yapılır ve iki iğne arasında en az 26 gün olmalıdır.[3] İğne yalnızca sağlık kuruluşunda uygulanır.
Abilify bağımlılık yapar mı?
Abilify bağımlılık yapan ilaçlar arasında yer almaz. Yine de tedaviyi kendi başınıza bırakmamalısınız; ilacın kesilmesinin hemen ardından belirtiler geri dönebilir ve hasta yakından izlenmelidir.[1]
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır; ilaç kullanımı, doz ve bırakma kararları için mutlaka hekiminize danışın. Ürün bilgileri zaman içinde güncellenebilir; kutudan çıkan kullanma talimatını da okuyun.
Bu yazı hakkında ne düşünüyorsunuz?
Henüz yorum yok; ilk yorumu siz yazabilirsiniz. Düşüncenizi ya da deneyiminizi birkaç cümleyle paylaşabilirsiniz. Takma ad kullanabilirsiniz; telefon ya da adres yazmayın, yorumunuz herkese açık yayımlanır.